-

Stalagmit

Artykuły użytkownika

Kolej niezgody. Z nie tak dawnej historii

Na przełomie XIX i XX wieku ważnym środkiem ekonomicznej i politycznej ekspansji mocarstw stała się budowa strategicznych linii kolejowych. Rosja budowała kolej transsyberyjską, w Afryce Cecil Rhodes planował budowę linii z Kapsztadu do Kairu by umocnić angielskie panowanie nad kontynentem, ale to Niemcy zaplanowali inwestycję, która wstrząsnęła polityką międzynarodową u progu ubiegłego stulecia.

Od lat siedemdziesiątych XIX wieku Niemcy stały się jednym z najlepiej rozwijających się gospodarczo krajów świata. Już w końcu stulecia kapitał niemiecki rozpoczął penetrację w Turcji. Było to bardzo łatwe ze względu na ciężką wewnętrzną sytuację Imperium Osmańskiego. sytuacja wewnętrzna Imperium Osmańskiego. Zazwyczaj mawiano o nim, że „dynastię miało turecką, armię pr ...

Stalagmit
14 grudnia 2017 13:01

16     1348    8

Burza nad Azją. Z nie tak dawnej historii

Wielki kontynent azjatycki stał się na przełomie XIX i XX wieku terenem rywalizacji mocarstw. Jego ogromny obszar, niemal niewyczerpane zasoby surowców i rzesze mieszkańców stanowiących potencjalną siłę roboczą były dla europejskich imperiów wielkim tortem, z którego każde chciało ukroić sobie jak największy kawałek. Azja stała się obszarem rozgrywania konfliktów między mocarstwami, które mogły prowadzić ukrytą wojnę, nie wywołując otwartej walki w Europie. Z biegiem czasu rywalizacja w Azji zyskiwała coraz większe znaczenie dla europejskich państw, zwłaszcza dla Wielkiej Brytanii, Rosji i Niemiec.

Od początku XIX Rosja i Anglia prowadziły w Środkowej Azji cichą wojnę. Jej przedmiotem była kontrola nad Afganistanem, Iranem, Tybetem i sąsiedn ...

Stalagmit
11 grudnia 2017 18:39

23     1665    13

Wyścig po ropę. Z nie tak dawnej historii

Od ostatnich dekad XIX wieku coraz większą rolę w światowej gospodarce zaczęła odgrywać ropa naftowa. Niebawem stała się ona obiektem pożądania wszystkich liczących się mocarstw świata, a także tych, którzy chcieli szybko zbić fortunę. Kiedy 31 lipca 1853 roku Ignacy Łukasiewicz zapalał pierwsze lampy  na destylowaną naftę, nie przypuszczał zapewne, że jego wynalazek będzie przyczyną morderczej rywalizacji i wojen.

We wrześniu 1882 roku kapitan (późniejszy admirał) Royal Navy John Fisher wygłaszał w Londynie odczyt dla członków parlamentu. Przekonywał zgromadzonych, że Wielka Brytania musi przestawić swoją flotę wojenną z napędu węglowo-parowego na nowe silniki napędzane ropą. Fisher słyszał już o pływających po Morzu Kaspijskim rosyjskich statkach napędzan ...

Stalagmit
9 grudnia 2017 12:23

21     1443    11

Handlarz zagłady. Z nie tak dawnej historii

Jago nazwiska nie ma w żadnym podręczniku, mimo, że był niezwykle istotną postacią przełomu XIX i XX wieku. Nikt nie robi o nim sensacyjnych programów telewizyjnych, choć sławny Wiktor But to przy nim po prostu płotka.

Sir Basil Zaharoff (1849-1936) przemysłowiec i handlarz bronią, nazwywany „handlarzem śmiercią”, był kiedyś najbardziej tajemniczym człowiekiem Europy i jednocześnie jednym z najbogatszych ludzi na świecie. Urodził się w rodzinie kupca w tureckim mieście Mugla, ale nikt dokładnie nie wie, skąd pochodziła jego rodzina. Mówi się, że był Grekiem, ale wielu wskazuje, że jego rodzice przywędrowali do Azji Mniejszej aż z miejscowości Wiłkomierz na Litwie i byli żydowskiego pochodzenia. Jego rodzina przeniosła się z Mugli do Tatavla, przedmieścia Ko ...

Stalagmit
7 grudnia 2017 10:52

38     1514    7

Wojna totalna. Z nie tak dawnej historii

Kiedy dr Jameson wracał ze swoimi towarzyszami do Anglii w lutym 1896 roku, los burskich republik był już właściwie przesądzony. Brytyjski rząd oszukiwał nowych terenów do kolonizacji, a finansowana przez bank lorda Rothschilda firma Rhodesa, De Beers Consolidated Mines, chciała położyć rękę na wszystkich południowoafrykańskich złożach złota u diamentów. Kolejne przedsięwzięcie C. Rhodesa, British South Africa Company nie mogło funkcjonować bez nowej ziemi do zagarnięcia i zagospodarowania. Cała stworzona przez Rhodesa imperialna machina, wyposażona w jego prywatną armię i policję musiała ekspandować, jeśli chciała się utrzymać.

Już od lat trzydziestych XIX Burowie zamieszkujący Kraj Przylądkowy coraz bardziej odczuwali nacisk Anglików. Wielu wybrało migrację i ...

Stalagmit
5 grudnia 2017 22:00

39     1546    13

264 r. przed Chr. Opowiadanie (cz. 4)

Był wczesny ranek. Słońce dopiero wstawało w mieście i nad zatoką panował jeszcze mrok. Od morza wiał zimny wiatr. Fale rozbijały się o piaszczysty brzeg zatoki. Melikles szedł po plaży zawinięty szczelnie w wełniany płaszcz, niejako na wyczucie znajdując drogę po plaży. Nagle, w ogarniającej całe otoczenie ciemności zaczęły rozbłyskać ogniki. Najpierw jeden, potem drugi, a potem kolejne dziesiątki, setki ogników. Niebawem powstały trzy równoległe rzędy płomyków, które zaczynały coraz śmielej wystrzeliwać w górę. To robotnicy rozpalali stojące na plaży piece, już wczoraj przygotowane do następnego wytopu. Zrobiło się jaśniej i Melikles przystanął, by rozejrzeć się po okolicy. W świetle ogni i wschodzącego powoli słońca widać było robotników krz ...

Stalagmit
4 grudnia 2017 21:00

27     562    9

Ziemia, diamenty, polityka... Z nie tak dawnej historii

Niniejszy tekst, stanowiący początek serii dotyczącej istotnych momentów historii najnowszej dedykuję Szanownemu Gospodarzowi oraz Szanownemu Parasolnikovowi

Afryka Południowa to dla większości z nas kraj daleki i egzotyczny. Słyszymy głównie o jego wspaniałej przyrodzie i rdzennych mieszkańcach. Tymczasem na przełomie XIX i XX wieku rozegrała się tu historia, która była zapowiedzią wszystkich tragicznych i zaskakujących zdarzeń współczesności.

Afryka Południowa to wielki, wyżynny region od zachodu ograniczony Oceanem Atlantyckim, a od wschodu Indyjskim. Wielkie wyżyny, góry i płaskowyże: Karru, Weld, Nama, Damara, Matabele, Bije, Lunda i Szaba porozdzielane są kotlinami i zapadliskami tektonicznymi. Od zachodu sporą część kraju pokrywa pó ...

Stalagmit
2 grudnia 2017 09:22

23     1554    13

Metropolie epoki brązu. Cz. I

 

Pierwsze miasta na kuli ziemskiej powstały w Mezopotamii, Egipcie i na śródziemnomorskim wybrzeżu Syrii. Najstarszym miastem położonym nad Morzem Śródziemnym było prawdopodobnie Byblos na wybrzeżu libańskim, powstałe ok. 3000 lat. P. Chr. Byblos pośredniczyło w handlu między Egiptem i Azją Zachodnią i było w III tys. p. Chr. egipską faktorią. Egipcjanie wywozili z Byblos drewno cedrowe z pobliskich gór Liban i uczynili z miasta ośrodek handlu papirusem.

Pierwsza śródziemnomorska kultura miejska powstała na Krecie. W II tys. p. Chr. Kreta minojska wraz wyspami Morza Egejskiego była najbardziej rozwiniętym cywilizacyjnie regionem Europy. Przed powstaniem miast i pałaców na Krecie istniały wyłącznie małe wioski rolnicze takie jak Myrtos, zam ...

Stalagmit
10 listopada 2017 11:42

27     749    11

Gospodarka i polityka w starożytności cz 8. Upadek ekonomiki antycznej

 

W ciągu III i IV wieku po Chr. w gospodarce Cesarstwa Rzymskiego nasiliły się zjawiska, które doprowadziły do jej kryzysu i zmiany modelu ekonomicznego u schyłku starożytności. Już w I w. po Chr. na skutek drastycznie zmniejszonej podaży niewolników i wzrostu ich ceny pojawiły się nowe praktyki w produkcji rolnej wielkich posiadłości i villae. Zamiast zatrudniać skoszarowanych niewolników, których żywienie i utrzymywanie pociągało za sobą duże koszty zaczęto powierzać uprawę gospodarstw kolonom, czyli wolnym chłopom, którym oddawano ziemię w dzierżawę w zamian za określoną część plonów, które musieli oddawać właścicielowi posiadłości. Praktykowano także osadzanie na  ziemi niewolników, którzy mieli uprawiać j ...

Stalagmit
25 października 2017 16:04

13     542    13

264 r. przed Chr. Opowiadanie (cz. 3)

Kryty skórzanym parawanem wóz zaprzężony w dwa konie szybko poruszał się po wyłożonej kamieniami drodze. W środku, na okutych żelazem skrzyniach i zapieczętowanych workach siedział ubrany chiton i w błękitny płaszcz młody Melikes. Podróż przez zielone wzgórza Etrurii byłą jednocześnie uciążliwa i przyjemna. Uciążliwa, bo wóz cały czas trząsł się i robił gwałtowne skręty na wirażach. Można było jednak obserwować zielone, pokryte lasami lub łąkami wzgórza, porządnie zbudowane miasta i schludne rezydencje właścicieli ziemskich. Na stokach wzniesień kołysało się dojrzałe zboże, albo pasły się krowy, owce i kozy. Etruria była naprawdę zamożnym krajem, co przywykły już do oceny prawdziwej wartości rozmaitych rzeczy Melikles mógł ocenić na pier ...

Stalagmit
18 października 2017 19:03

33     689    9

Manipulacja w historii. UFO czy ludzie?

 

W naszych czasach sporo mówi się o medialnych manipulacjach i wszechobecnym kłamstwie. Popularne pojęcia takie jak postprawda czy fake news nie schodzą z łam gazet i internetowych portali. Wielu ludzi uważa, że mamy do czynienia z bezprecedensową inwazją oszustwa i pogardy dla zdolności umysłowych czytelnika czy widza. Prawda wygląda jednak inaczej. I nie chodzi tylko o to, ze kłamstwo towarzyszy człowiekowi niemal od samego początku. Metody manipulacji, które dziś uważamy za absolutną nowość zostały przetestowane na ludności różnych krajów świata już kilkadziesiąt lat temu.

Wieści o dziwnych rzeczach widywanych na niebie od wielu lat zapełniały strony kalendarzy i almanachów. Nie były niczym więcej, niż krótkotrwałą sensacją wypeł ...

Stalagmit
13 października 2017 13:16

32     2126    12

Manipulacja w historii. Bławatska i teozofia. Z dedykacją dla Pink Panther

Czy oderwane od życia tajne stowarzyszenie może mieć coś wspólnego z polityką? Co robią w świecie twardo stąpających po ziemi ludzi niepoprawni marzyciele? Zadajemy sobie takie pytania ilekroć spotykamy się z ludźmi szerzącymi swoje dziwne światopoglądy i ich organizacjami. Jedną z nich było założone jeszcze w XIX wieku Towarzystwo Teozoficzne. W zimny, listopadowy wieczór w 1875 roku w osobliwie urządzonym nowojorskim mieszkaniu odbyło się kameralne zebranie spirytystów i okultystów. Całemu konwentyklowi przewodziła Rosjanka Helena Pietrowna Bławatska, podróżująca dotąd po Europie i Bliskim Wschodzie kobieta-medium. Towarzyszył jej ekscentryczny amerykański pułkownik-buddysta Henry Steel Olcott i parający się ezoteryzmem prawnik William Quan Judge. O ...

Stalagmit
8 października 2017 23:52

61     5001    22

Gospodarka i polityka w starożytności cz 7. Gospodarka Cesarstwa Rzymskiego cz. 2

Zjednoczenie polityczne obszaru Imperium, wzrost liczby ludności i rozwój wytwórczości stworzyły warunki do rozkwitu handlu i transportu. Transport odbywał się drogą wodną- morzem i wielkimi rzekami: Renem, Dunajem, Rodanem i innymi, oraz lądową- po rozwiniętej sieci dróg. Kupcy przemierzali szlaki handlowe wewnątrz Cesarstwa, zapuszczali się także poza nie. Istniał rozwinięty handel dalekosiężny. Rzymskie towary docierały do Germanów i Sarmatów za limesem, do Irlandii, do Bałtów i mieszkańców Skandynawii, a także do Azji Środkowej i Chin słynnym Szlakiem Jedwabnym. Wszędzie na tych terenach znajdujemy dziś rzymskie monety i wyroby rzymskiego rzemiosła. Zbieranie przez państwo podatków w pieniądzu, monetaryzacja ekonomii i rozw&oa ...

Stalagmit
6 października 2017 13:25

15     3574    8

264 r. przed Chr. Opowiadanie (cz. 2)

Ulice Miasta skrywał mrok. Tylko przy głównych arteriach i znaczniejszych gdzieniegdzie paliły się lampy. Arystokles kroczył ulicą położoną u podnóża Eskwilinu. Było już późno i tylko w niektórych oknach można było dostrzec majaczące ogniki lamp oliwnych. Obok starszego Greka szedł wysoki celtycki niewolnik trzymający w ręku latarnię. Wysoki, ubrany w kraciastą tunikę z długimi rękawami, spodnie i płaszcz, wyraźnie odróżniał się od swojego pana. Jego długie, jasne włosy i wielki miecz przypasany do boku budziły respekt wśród rzymskiego plebsu. Nic dziwnego, że Arystokles zabierał go zawsze ze sobą, kiedy musiał nocą przemierzać brudne i niebezpieczne ulice Subury. Belloves, bo tak miał na imię, już kilka razy obronił swojego pana przed napadem ...

Stalagmit
2 października 2017 11:55

12     3076    11

264 przed Chr. Opowiadanie (cz. 1)

Nad miastem świtało. Mgły podnoszące się znad Tybru powoli rozwiewały się w silnych promieniach letniego słońca. Przez ulice przemykali się ukradkiem spieszący do porannych zajęć obywatele i niewolnicy. W tabernae na forum, naprzeciw izby Senatu kupcy i lichwiarze otwierali swoje kramy. Najbardziej skrupulatni i zapobiegliwi przybyli tu już przed wschodem słońca, by jak najwcześniej zacząć pracę.

- Meliklesie, pospiesz się! Konkurencja nie będzie czekać!- odezwał się szorstkim głosem brodaty, siwiejący, szczupły Grek w szarym płaszczu narzuconym na niebieski chiton.

Ciemnowłosy młodzieniec w jasnym chitonie mruknął coś pod nosem i szybko zwinął drewnianą roletę zasłaniającą wejście do kantorka. Melikles w głębi duszy był wściekły na ojca. Nie widział żadnego sensu w codziennym wy ...

Stalagmit
29 września 2017 14:35

17     1810    10

Gospodarka i polityka w starożytności cz 7. Gospodarka Cesarstwa Rzymskiego cz. 1

W epoce wczesnego pryncypatu możemy obserwować zarówno rozwój rolnictwa, jak i szybką urbanizację, zjawiska wskazujące na żywiołowy wzrost. Produktywność rolnictwa stale wzrastała, zwiększał się areał ziemi uprawnej. Podstawą upraw w rejonie wybrzeży Morza Śródziemnego była oczywiście śródziemnomorska triada: pszenica, oliwki i winorośl. Badania szczątków roślinnych i pyłków ze stanowisk archeologicznych dostarczyły szerokiej gamy roślin uprawianych na terenie Cesarstwa, m. in.: fig, grochu, bobu, orzechów, ziół leczniczych. W I w. p Chr. zasięg uprawy oliwki i winorośli na terenie Cesarstwa Rzymskiego znacznie się zwiększył w porównaniu do poprzednich okresów. Rzymscy rolnicy zaszczepili uprawę winorośli w Gali ...

Stalagmit
22 września 2017 19:14

17     3126    6

Dwie doktryny polityczne starożytności. Z dedykacją dla Gospodarza

Tekst dedykuję Szanownemu Gospodarzowi, który odkrył prawdziwą rolę doktryn politycznych w historii, a także kilku komentatorom, którzy natchnęli mnie do napisania notki (m. in.  p. Marii Ciszewskiej i Parasolnikovowi)

Historię świata można opisać jako walkę rywalizujących ze sobą doktryn politycznych. Ich realizacja była treścią życia pokoleń wodzów i polityków, a niekiedy nawet całych narodów. Dobrym przykładem tego zjawiska są dzieje starożytnych Greków.

Grecy wkraczali do historii dwukrotnie. Po raz pierwszy w epoce brązu, kiedy mykeńscy władcy stworzyli silne państwo/konfederację na brzegach Morza Egejskiego i nawiązali kontakty z największymi potęgami ówczesnego świata: Egiptem, Hetytami, Kanaanem i Babilonią. Jak świadc ...

Stalagmit
15 września 2017 20:06

30     3282    12

Gospodarka i polityka w starożytności cz 6. Gospodarka Republiki Rzymskiej

W IV w. p. Chr. Rzymianie chwycili się nowych źródeł dochodów. Założenie Ostii ok. 350 r. p. Chr. świadczy o zainteresowaniu handlem morskim i żeglugą. Nowo budowane drogi, takie jak Via Appia łącząca Rzym z Kampanią ułatwiały transport towarów. Podboje rzymskie w tym okresie oznaczały przemianę gospodarczego oblicza Italii. W Bruttium i Lukanii lasy były masowe wycinane na węgiel drzewny i drewno budowlane. Na równinach rozwinęło się pasterstwo transhumacyjne. Miejscowa ludność nastawiła się na produkcję dóbr na rynek. Do Kampanii, Rzymu i Brundyzjum docierały masowo tamtejsze towary: drewno, wełna, mięso, nabiał, smoła, dziegieć i węgiel drzewny. W innych regionach zagospodarowano nowe grunty uprawne, skutkiem czego nastąpił wzrost populacji wsi. Os ...

Stalagmit
8 września 2017 12:32

18     3891    9

Gospodarka i polityka w starożytności cz 5. Gospodarka Italii i wczesnego Rzymu

Początki życia miejskiego w Italii związane są z Grekami i Etruskami. Model miasta, który powstał na gruncie greckim szybko przyjął się na terenie Półwyspu Apenińskiego. Około 1000 r. p. Chr. na terenie środkowej Italii dominowała ludność związana z kulturą Villanova, zamieszkująca niewielkie, rozproszone osiedla. W X w. p. Chr. na Sycylię i do południowej Italii dotarła z Grecji umiejętność wytopu żelaza. W tym samym czasie w Italii pojawili się Etruskowie. Istnieją w nauce dwie teorie na temat ich pochodzenia. Pierwsza stwierdza, że stanowią oni autochtoniczną ludność Italii, wywodzącą się jeszcze z epoki brązu. Teoria allochtoniczna zakłada, że Etruskowie są ludnością napływową i przywędrowali do Italii z basenu Morza Egejskiego. Identyfikuje się ich z ludem ...

Stalagmit
1 września 2017 11:53

9     2133    5

Katolicy u początków archeologii

Większość ludzi kojarzy archeologię z wyprawami do dalekich krajów, propagandowymi ekspedycjami XIX-wiecznych imperiów, a także z odkrywaniem zaginionych cywilizacji w najmniej oczekiwanych miejscach. Wśród eksponowanych pionierów tej nauki dominują protestanci, albo ludzie indyferentni religijnie. Sporo jest także otwartych ateistów, a nawet komunistów (patrz Vere Gordon Childe). Czy tak było zawsze? I wszędzie?

Okazuje się, że wśród ludzi, którzy zapoczątkowali rozwój naukowych dociekań o najdalszej przeszłości wielu było katolików, a najwięcej duchownych. Pierwszą godną uwagi postacią w tej plejadzie znakomitości jest niemiecki jezuita, ks. Athanasius Kircher SJ. Ten wybitny człowiek, którego można okreś ...

Stalagmit
23 sierpnia 2017 14:18

19     765    6

Strona 1 na 2.    Następna