-

Stalagmit

Artykuły użytkownika

Komunikat dla Szanownych Czytelników

Szanowni Czytelnicy,

Ze względu na spiętrzenie prac autorskich, redkatorskich i wydawniczych zawieszam na jakiś czas regularne zamieszczanie notek na portalu "Szkoła Nawigatorów". Powstaje właśnie kolejna zwarta publikacja, a także jest prowadzona bieżąca działalność redaktorska. Za jakiś czas znów powrócą moje historyczne notki, serie tematyczne i obiecywane Szanownym Czytelnikom tematy do opracowania.

Z góry dziękuję za cierpliwość i wyrozumiałość

 

Z wyrazami szacunku

 

Stalagmit

Stalagmit
21 maja 2019 18:52

36     1466    17

Angielski kondotier

Późnośredniowieczna zachodnia Europa była jednocześnie zamożna i niespokojna. Królestwa i miejskie republiki walczyły ze sobą o dominację i panowanie nad kluczowymi zasobami. Wzmagała się rywalizacja handlowa. Katastrofy naturalne i epidemie dotykały mieszkańców Starego Kontynentu. Królestwa Francji i Anglii zwarły się ze sobą w krwawej wojnie stuletniej (1337-1453), a Europę pustoszyła właśnie wielka epidemia dżumy. Kończyło się właśnie ciepłe średniowieczne optimum klimatyczne ustępując miejsca małej epoce lodowej. Kościół Rzymskokatolicki dotknęła wielka schizma zachodnia. Spór w łonie kolegium kardynalskiego i przeniesienie siedziby papieża i kurii rzymskiej do Awinionu spowodowały rozłam. Od 1378 roku papież rezydował w Rzymie, a antypapie ...

Stalagmit
8 maja 2019 17:26

39     1928    21

Za czasów Cezara Augusta. czyli dlaczego Imperium nie jest tym, czym się wydaje? cz. 4

Społeczno- polityczny kształt państwa rzymskiego w I w po Chr. został w dużej mierze określony przez burzliwe wydarzenia poprzedniego stulecia, a zwłaszcza jego drugiej połowy. W niniejszym rozdziale przedstawiony zostanie bieg wypadków od śmierci Gajusza Juliusza Cezara (44 r. przed Chr.) do początków nowego ustroju, pryncypatu (27 r. przed Chr).

W chwili zabójstwa Cezara dnia 15 marca 44 r. przed Chr. spiskowcy nie posiadali ani ustalonego planu działania, ani szerszego poparcia wśród ludności miejskiej Rzymu. Przeciwnie, dwie znaczące politycznie grupy społeczeństwa, tj. weterani i plebs byli przeciw nim. Szukali oni porozumienia z konsulem Markiem Antoniuszem, dowódcą jazdy i najbliższym współpracownikiem Cezara, zwłaszcza, że w mieście ...

Stalagmit
1 maja 2019 19:12

28     1520    14

Perfumy i pachnidła w przeszłości

Człowiek od zawsze chciał dbać o swoje ciało i podkreślać swoje przyrodzone atuty. Choć zmysł powonienia dostarcza człowiekowi stosunkowo niewielkiej ilości informacji ze świata zewnętrznego (zwłaszcza w porównaniu ze zmysłami wzroku i słuchu), to jednak jest równie ważny dla przeżycia co inne receptory. Pozwala ocenić jakość i przydatność potencjalnego pożywienia i ustrzec się wielu zagrożeń. Niektóre zapachy są szczególnie poszukiwane, bo wzbudzają przyjemne odczucia i emocje. Dlatego niemal od zarania dziejów ludzie pragnęli żyć w otoczeniu przyjemnych zapachów, tak jak zawsze chcieli mieszkać w coraz bardziej przytulnych i wygodnych wnętrzach. Z tego powodu perfumy i inne środki aromatyczne były od stuleci poszukiwanymi i wysoko cenionymi t ...

Stalagmit
27 kwietnia 2019 12:14

29     1374    13

W Palestynie i Jerozolimie w czasach Chrystusa. Tekst na Wielki Tydzień i Święta Wielkanocne

Topografia Palestyny w czasach Chrystusa nie różniła się od tej z poprzednich okresów jej historii. Ale kraj zamieszkany przez Izraelitów wchodził właśnie w burzliwy niebezpieczny okres. Czasy, w których przyszedł na ziemię Zbawiciel, nie były ani spokojne, ani proste. Warunki naturalne na terenie Imperium Rzymskiego w dużym stopniu determinowały działalność człowieka. W czasach przedrzymskich, od około 500 roku p. Chr. subatlantyckie wahnięcie przyniosło ochłodzenie klimatu w Europie. Zasięg lasów liściastych przesunął się na południe. W rejonie śródziemnomorskim wytrzebiono już wtedy dużą część lasów. Wilgotność klimatu także wzrosła. Tendencje te utrzymywały się także i w I w. po Chr. Jeśli chodzi o prowincje wschodnie Cesarstwa, to c ...

Stalagmit
17 kwietnia 2019 17:32

37     2585    17

O biblijnych realiach cz.3

Aleksander Macedoński zajął Palestynę po zdobyciu Tyru i Gazy w 332 r. przed Chr. Kraj nie stawiał mu oporu. Według Józefa Flawiusza Aleksander wkroczył do Jerozolimy, której mieszkańcy otworzyli mu bramy i powitali jak wyzwoliciela. Miał nawet oddać cześć Bogu i Jego kapłanom. Podobno do jego armii zaciągnęło się wtedy wielu Hebrajczyków. Macedoński władca osiedlił też w Cyrenajce niektórych Samarytan. Po śmierci Aleksandra Ziemia Izraela stała się przedmiotem zatargów pomiędzy rodzącymi się właśnie państwami diadochów. Autor 1 Księgi Machabejskiej był już bardzo krytyczny, jeśli chodzi o ocenę efektów działalności Aleksandra i jego następców (diadochów): „Aleksander, syn Filipa1 Macedońskiego, wyruszył z kraju Kitti ...

Stalagmit
3 kwietnia 2019 10:38

48     2419    14

O biblijnych realiach cz.2

Od VIII w. przed Chr. nad całym Bliskim Wschodem ciążyło zagrożenie ze strony ekspandującej Asyrii, która właśnie budowała swoje imperium. Po okresie krótkotrwałego osłabienia w latach 811-754 przed Chr. Asyryjczycy znów zaczęli wyruszać na coroczne wyprawy wojenne za panowania króla Tiglatpilesara III. Jego zawodowa armia, złożona w dużej części z aramejskich najemników, odnosiła zwycięstwa od gór Zagros po Morze Śródziemne. W 740 r. przed Chr., jak odnotowały roczniki asyryjskie, armia Tiglatpilesara III odniosła zwycięstwo nad królem Judy Azariaszem. Króla Izraela Menahema Asyria zmusiła do płacenia trybutu.

Dni północnego królestwa były już policzone. Słowa proroków nie docierały do elity izraels ...

Stalagmit
26 marca 2019 23:28

30     1848    13

Ameryka prekolumbijska cz. 2

Już dziesiątki, jeśli nie setki lat trwa wśród badaczy dziejów i miłośników historii dyskusja o tym, kto, kiedy i w jakich okolicznościach mógł docierać do Nowego Świata przed pamiętną wyprawą Krzysztofa Kolumba w 1492 roku. Dziś w książkach, prasie i na stronach internetowych można spotkać rozmaite informacje i opinie na ten temat. Niestety sprawdzone wiadomości giną najczęściej w mroku mało prawdopodobnych hipotez. Spróbujmy zrekapitulować najważniejsze informacje.

Zacznijmy od geografii Nowego Świata, która jest dla omawianej kwestii kluczowa. Wielki kontynent amerykański rozciąga się południkowo, od Morza Arktycznego i Przylądka Murchisona, po Cieśninę Magellana i Przylądek Froward. Od zachodu oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a od wsc ...

Stalagmit
14 marca 2019 20:06

48     1779    19

Ameryka prekolumbijska cz. 1

Cywilizacje Nowego Świata budziły ciekawość już w czasach, kiedy do brzegów obu Ameryk przybyli europejscy odkrywcy, misjonarze i konkwistadorzy. Przybyszów ciekawiło, skąd wzięli się na rozległym kontynencie jego rdzenni mieszkańcy, Indianie zamieszkujący obszary od Alaski po Ziemię Ognistą. Podobną ciekawość budziły miejscowe wysoko rozwinięte cywilizacje miejskie i potężne państwa w Mezoameryce i w Andach. Pierwsze hipotezy na ten temat były zupełnie fantastyczne. W rdzennych mieszkańcach Nowego Świata dopatrywano uchodźców z zatopionej Atlantydy, potomków Kartagińczyków, a nawet zaginionych plemion Izraela. Pierwsze poważne badania tej kwestii są dziełem jezuickich misjonarzy działających na terenie hiszpańskich kolonii. Działający w XVI wieku o. ...

Stalagmit
23 lutego 2019 21:02

73     2450    17

Szpiedzy i wynalazcy. Z nie tak dawnej historii…

Szanownemu Gospodarzowi z wdzięcznością

 

Wszystko dokonywało się w ciszy, w ukryciu przed wzrokiem osób postronnych. Rywalizacja mocarstw była bezwzględna i nikt nie przebierał w środkach. Każda metoda, każdy chwyt i zwód był dobry, jeśli tylko prowadził do osiągnięcia politycznych i militarnych celów. Idylliczny i spokojny obraz XIX i początków XX wieku jest fałszywy. Wszystkie mocarstwa bezwzględnie grały w grę o dominację nad światem i o panowanie nad jego zasobami. Szpiegostwo funkcjonowało niemal od zawsze i od zawsze stanowiło część działalności politycznej, gospodarczej i wojskowej. Ale im bliżej pierwszej wojny światowej, tym działalność wywiadowcza stawała się coraz bardziej intensywna.

Rywalizacja mocarstw europejskich o panowanie na ...

Stalagmit
8 lutego 2019 20:51

40     2059    20

Świat na przełomie tysiącleci cz. 2

Na przełomie X i XI wieku sprawy religijne i kościelne były bardzo mocno powiązane z polityką. Kościół chrześcijański, u progu tysiąclecia jeszcze niepodzielony, podlegał niekiedy bardzo brutalnym naciskom ze strony władzy świeckiej. We wczesnym średniowieczu świeccy możnowładcy sprawowali realną kontrolę nad wieloma instytucjami kościelnymi. Podporządkowywali sobie duchownych i czerpali dochody z kościelnych majątków. W czasach karolińskich władcy dość dowolnie rozporządzali kościelnym majątkiem i poddanymi. Bez wykorzystania tych aktywów nie udało by im się skutecznie zarządzać państwem. Władcy zyskali decydujący głos przy obsadzaniu stolic biskupich. Fundatorzy budujący i wyposażający świątynie, zyskiwali tzw. prawo własności nad kościołem. Oznaczało to, że kośc ...

Stalagmit
27 stycznia 2019 00:27

28     1589    14

Świat na przełomie tysiącleci cz. 1

Na przełomie I i II tysiąclecia po Chr. świat wyglądał inaczej, niż w naszych czasach. A jednocześnie był pod zadziwiająco wieloma względami podobny do świata współczesnego. Czasy, o których mowa zwykło się nazywać wczesnym średniowieczem. Trwały one w europie od upadku Cesarstwa Rzymskiego na Zachodzie (tj. od V w. po Chr.) aż do końca XI wieku po Chr. W Europie są to czasy po rozmontowaniu projektu, któremu dziś moglibyśmy nadać nazwę „Zjednoczone Imperium Rzymskie”. Został on wygaszony i zamknięty, a sprzyjały temu różnorodne okoliczności, od zmian środowiskowych począwszy, a na najazdach i przetasowaniach politycznych skończywszy. Jedynie na wschodzie, w Cesarstwie Wschodniorzymskim (Bizancjum) zachował się starożytny model sprawowania władzy ...

Stalagmit
11 stycznia 2019 17:24

27     2390    21

Krótka historia Wikingów, cz. 2

Wikingowie zawdzięczali przynajmniej część swoich sukcesów wysokiemu poziomowi rozwoju wyspecjalizowanego rzemiosła, a zwłaszcza szkutnictwu. Dawne, sięgające jeszcze epoki brązu tradycje żeglarstwa i budowy łodzi odegrały niebagatelną rolę w rozwoju tej szczególnej gałęzi rzemiosła na terenie średniowiecznej Skandynawii. W kraju, w którym pocięte fiordami wybrzeże i wysokie góry i gęste kompleksy leśne utrudniały poruszanie się po lądzie, łodzie i statki były od wieków podstawowymi środkami transportu. W czasach wikingów używano już powszechnie jednostek, których kadłuby były budowane w konstrukcji klepkowej. Były to statki napędzane zarówno wiosłami, jak i żaglami. Budowano jednostki o różnorodnym przeznaczeniu: okręty wo ...

Stalagmit
26 grudnia 2018 20:54

84     3964    18

Życzenia Świąteczne

 

Szanowny Gospodarzu, Szanowni Czytelnicy,

Z okazji Świąt Narodzenia Pańskiego pragnę złożyć Państwu najserdeczniejsze życzenia.

Niech przychodzące Dziecię Jezus będzie dla Was źródłem głębokiej wiary, niezłomnej nadziei i gorącej miłości. Niech Chrystus rodzi się w Waszych sercach, a Jego miłość przemienia Was i napełnia pokojem. Pochylona zaś nad żłóbkiem Maryja Matka niech wyjedna Wam wszystkim błogosławieństwo na nadchodzący Rok Pański 2019.

 

Z wyrazami szacunku

 

Stalagmit (Sz. M.)

Stalagmit
24 grudnia 2018 15:15

9     553    18

Krótka historia Wikingów, cz. 1

"Wojna, handel, pirateria, trójca to jedna, niepodzielna"

J. W. Goethe

 

Mieszkańcy Skandynawii, którzy w VIII w. po Chr. zaczęli najeżdżać europejskie wybrzeża, na równi ze Słowianami i Arabami kształtowali oblicze wczesnośredniowiecznego świata. To od nich zaczęła się epoka, w której Morze Północne zyskało większe gospodarcze i polityczne znaczenie, niż Morze Śródziemne.

Ojczyzną Wikingów był Półwysep Skandynawski, największy półwysep Europy o powierzchni 800 tys. kilometrów kwadratowych. Oblewają go morza: Północne, Norweskie, Barentsa i Bałtyckie. Zachodnie wybrzeże Półwyspu jest pocięte głębokimi, długimi fiordami, zatokami wcinającymi się w ...

Stalagmit
8 grudnia 2018 15:25

52     3628    17

Kultura prowincjonalnorzymska

Podbój rzymski i zjednoczenie całego basenu Morza Śródziemnego stanowią początek istotnych zmian cywilizacyjnych na obszarze całego Imperium. August i jego następcy doprowadzili do konsolidacji terenów Cesarstwa uregulowania sposobu zarządzania prowincjami. Panowanie rzymskie było istotną cezurą w życiu większości ludów zamieszkujących Imperium. Procesy zapoczątkowane na przełomie er doprowadziły po trzech wiekach do powstania w dużym stopniu ujednoliconego obszaru cywilizacji grecko-rzymskiej. Pozostał jednak bardzo istotny, i jak się miało okazać doniosły w skali historycznej podział na pars occidentis (część zachodnią Cesarstwa Rzymskiego, gdzie mówiono głównie po łacinie) i pars orientis (cześć wschodnią, gdzie dominowała greka). Tradycyjni ...

Stalagmit
2 grudnia 2018 09:30

46     2386    19

Wokół Morza Północnego

Morze Północne jest równie istotne dla mieszkańców północnej Europy, co Morze Śródziemne dla mieszkańców południa. Wykorzystywali je jako „wodną autostradę” na potrzeby transportu i handlu. Morze Północne łączyło społeczności mieszkające wokół jego brzegów, było także areną zażartych konfliktów.

Powiązania między narodami zamieszkującymi brzegi tego akwenu są niekiedy naprawdę zaskakujące. Przykładem może być królowa Wiktoria Hanowerska i jej rodowód. Ojciec Wiktorii, Edward, książę Kentu i Strathearn (1767-1820) pochodził z domu Hanowerskiego i był synem króla Wielkiej Brytanii Jerzego III Hanowerskiego. Ten niemiecki dom panujący wywodził się od książąt elektorów Brunszwik ...

Stalagmit
24 listopada 2018 22:23

59     2582    15

Czy niepodległość Polski zaczęła się u brzegów Dardaneli? Z nie tak dawnej historii…

Szanownemu Gospodarzowi i Szanownym Czytelnikom z okazji Stulecia…

Jakiś czas temu w jednej z notek poruszałem kwestię wojny rosyjsko-tureckiej i brytyjskich manewrów dyplomatycznych w 1878 roku. W książce „Jak nakręcić bombę” starałem się zarysować obraz wielkiej międzynarodowej operacji prowadzącej do wybuchu globalnej wojny i rewolucji. Chciałem pokazać Szanownym Czytelnikom strukturę powiązań światowej polityki, gospodarki i działalności radykalnych organizacji politycznych hołdujących skrajnym poglądom. Dziś chcę zaprosić Czytelników do powrotu do Cieśniny Dardanelskiej i przemyślenia jednego z najbardziej znaczących wydarzeń w najnowszej historii.

Kiedy w 1878 roku eskadra admirała Hornby’ego, ponaglana rozkazami z Londynu, odpłynęła z ...

Stalagmit
10 listopada 2018 16:54

58     2367    12

O biblijnych realiach Cz. 1

Czytając „Pismo Święte” wchodzimy w historię i realia życia ludzi żyjących w czasach biblijnych na obszarach Bliskiego Wschodu i w krajach sąsiednich. Dzięki badaniom archeologicznym i źródłom historycznym możemy uzupełnić nasze wiadomości o starożytnej Palestynie i poznać życie ludzi, którzy żyli w czasach, gdy powstawała Biblia.

Starożytna Palestyna była krajem małym, ale ważnym. Leży bowiem w strategicznym miejscu, blisko przesmyku łączącego Afrykę i Azję. Od tysięcy lat przebiegały przez nią szlaki handlowe i komunikacyjne łączące obydwa kontynenty. Wąski skrawek lądu pomiędzy doliną rzeki Jordan a Morzem Śródziemnym nie był może specjalnie wielki i żyzny, ale wielu plemionom musiał się rzeczywiście wydawać „ziemią mlekiem i miodem płynącą& ...

Stalagmit
26 października 2018 20:22

64     3190    14

Zagłębie noryckie. Stal z serca Alp Cz. I

Wschodnioalpejskie zagłębie metalurgiczne położone w Noricum było w póżnym okresie lateńskim i w czasach panowania rzymskiego jednym z najważniejszych okręgów produkcji żelaza i stali w Europie. Wytwarzano tu słynną stal norycką, znaną w Imperium Rzymskim. Ośrodek produkcyjny w Noricum miał także wpływ na rozwój technologii obróbki żelaza na terenach zamieszkabych przez barbarzyńców.

Rozwojowi gospodarki w obszarze wschodnioalpejskim w okresie późnolateńskim sprzyjały globalne i lokalne zmiany klimatu. Około 400 lat przed Chr. skończył się definitywnie okres holoceńskiego pessimum klimatycznego, trwający od schyłku epoki brązu. Zaczęło się tzw. optimum klimatyczne okresu rzymskiego, podczas którego średnie roczne temperatury przewyższ ...

Stalagmit
21 października 2018 09:22

21     1391    9

Strona 1 na 6.    Następna