-

Stalagmit

Artykuły użytkownika

Malaria i jej pogromcy

Malaria to choroba powodowana przez pasożytnicze protozoa z rodzaju Plasmodia, przenoszone zwykle z człowieka na człowieka przez ukąszenia komarów. Jest do dziś jedną z przyczyn zgonów w regionach zwrotnikowych i podzwrotnikowych. Za wypadki śmiertelne malarii odpowiedzialne są: Plasmodium viuax, Plasmodium falciparum, Plasmodium malariae, Plasmodium ovale, a z Afryki, P. vivas i P. falciparum. Malaria charakteryzuje się nagłymi, gwałtownymi i okresowymi wzrostami zachorowań. Klasyczne objawy to: dreszcze, gorączka, intensywne pocenie się, długi sen. Pomiędzy atakami osoba chora może się czuć całkiem dobrze, ale wraz z postępem choroby symptomy się nasilają. Najgorsza i najgroźniejsza jest infekcja przez Plasmodium falciparum. Termin malaria wywodzi się od włoskiego wyraż ...

Stalagmit
12 maja 2018 12:14

49     2305    16

Szlak żelaza i przypraw. Z Azji do Rzymu

W dyskusji na temat zaopatrzenia Cesarstwa Rzymskiego w surowce metaliczne przewija się wątek importu żelaza z terenów poza Imperium. O ile istnienie licznych zagłębi produkcyjnych „czarnej metalurgii” na obszarze Cesarstwa praktycznie wyklucza import zwykłego, nie nawęglonego żelaza spoza jego granic, o tyle inaczej przedstawia się kwestia ewentualnego importu stali. Stal była w starożytności surowcem rzadkim i pilnie poszukiwanym. W czasach pryncypatu zapotrzebowanie na produkty ze stali było dużo większe niż w poprzednich wiekach, ze względu na rozwój gospodarczy Imperium i potrzeby rozrastającej się armii.

W znanym i szeroko komentowanym tekście o żelazie z Historia Naturalis Pliniusz Starszy zamieścił interesującą wzmiankę o właściwościach żelaza wytwa ...

Stalagmit
10 maja 2018 10:05

28     3982    17

Gospodarka dawnej Polski u progu rozkwitu (XIV-XV wiek)

Czytając o historii naszego kraju zwykle spotykamy się z krzywdzącymi opiniami autorów i publicystów, które mówią o jego wiecznym i niemożliwym do przezwyciężenia zacofaniu. Czytamy i słyszymy o „prymitywnej gospodarce pańszczyźnianej”, „braku produkcji przemysłowej”, albo „słabej wydajności”. Najczęściej spotykamy się z wizją historii gospodarczej naszego kontynentu w epoce późnośredniowiecznej i nowożytnej, która dzieli go na dwie wyraźnie rozgraniczone strefy wzdłuż granicy biegnącej po rzece Łabie. W Europie na zachód od Łaby miały dominować średnie i mniejsze gospodarstwa, uprawiane przez chłopskich dzierżawców. Na wschód od Łaby dominowały oparte o pańszczyźnianą siłę roboczą wielki ...

Stalagmit
7 maja 2018 17:57

50     5180    20

Wulkan, Słowianie i koniec starożytności

Kiedy 1500 lat temu Cesarstwo Wschodniorzymskie rządzone przez Justyniana I przeżywało szczyt potęgi, nikt nie przypuszczał, jak szybko i gwałtownie skończy się okres pomyślności gospodarczej i niedoścignionej militarnej siły. Cesarstwo Rzymskie na zachodzie wprawdzie upadło i stało się łupem plemion germańskich, ale zamożny wschód ze swoimi bogactwami i potężnymi miastami trzymał się świetnie. Wędrówka ludów była właśnie w pełnym toku, ale zręcznym politykom i wodzom z Konstantynopola udawał się kierować migracje ludów z północy i wschodu do upadającej, zachodniej części Cesarstwa. Gdy na zachodzie zamierało życie miejskie i komunikacja, niszczała rzymska infrastruktura, a jedynym oparcie ludności byłych prowincji cesarstwa był Kościół chrześc ...

Stalagmit
4 maja 2018 17:13

73     5196    18

Purpura i ślimaki

Od głębokich pradziejów człowiek starał się ozdabiać swój strój, barwiąc go i naszywając na niego aplikacje z różnorodnych materiałów. Już w paleolicie skórzane ubrania barwiono za pomocą czerwonego tlenku żelaza, czyli ochry. Barwniki wytwarzano z naturalnych składników, przede wszystkim roślin i minerałów i obracano nimi na szeroką skalę. Najstarsze przykłady użycia barwników mineralnych pochodzą sprzed 350 tys. lat, z jaskiń Zambii. W późniejszych wiekach do barwienia tkanin używano całej gamy barwników roślinnych, zwierzęcych i mineralnych. Pochodzący z Kaukazu i Azji Mniejszej Urzet barwierski (Isatis tinctoria) był używany do wyrobu niebieskiego pigmentu, tak samo jak liście indygowca farbiarskiego (Indi ...

Stalagmit
29 kwietnia 2018 12:24

128     6559    25

Uczeni katoliccy w Mezoameryce

Meksyk to wielki i różnorodny kraj. Leży na środkowoamerykańskim przesmyku, pomiędzy Oceanem Atlantyckim a Spokojnym. Jest to kraina wyżynna i górzysta, poprzecinana szczytami łańcuchów górskich, takich jak Sierra Madre i Kordyliera Wulkaniczna. Najwyższe szczyty kraju to czynne wulkany: Popocatépetl, Colima i Orizaba. W większej części panuje tu klimat zwrotnikowy i podrównikowy. Lata są gorące i suche, a zimy ciepłe. Dominuje roślinność sawannowa, oraz wiecznie zielone lasy podzwrotnikowe. Sporo jest pustyń i półpustyń.

W starożytności i w średniowieczu terytorium Meksyku było kolebką rozwiniętych kultur i cywilizacji. Tworzyła je miejscowa, rodzima ludność indiańska, należąca kilku grup językowych (uto-azteckiej, yuman–cochim ...

Stalagmit
26 kwietnia 2018 12:29

21     2746    9

Polityka i piosenka. Glosa do Baśni socjalistycznej. Z nie tak dawnej historii... Z dedykacją dla Szanownego Gospodarza i Krzysztofa Osiejuka

W książce Baśń jak niedźwiedź. Socjalizm i śmierć Autor postawił tezę, że ruch socjalistyczny w Królestwie Polskim w drugiej połowie XIX wieku był inspirowany przez państwa zachodnie, w tym przez Wielką Brytanię. Socjaliści zajmowali się polityczną dywersją na zapleczu Rosji, państwa, które było jednym z najgroźniejszych przeciwników Imperium Brytyjskiego. Na stronach 36-39 jest nawet mowa o próbie utworzenia polskiego Rządu Narodowego w Wiedniu z inspiracji Henry'ego Alexandra Munro-Butler-Johnstone'a. Ze strony polskiej dysponujemy świadectwem R. Dmowskiego, który pisał, że: "W czasie wojny rosyjsko-tureckiej 1877—1878 roku zaczęto przygotowania powstańcze; istniała już organizacja, tylko została przez władze r ...

Stalagmit
22 kwietnia 2018 09:46

13     2781    9

Metalurgia starożytnej Fenicji

1. Zasoby naturalne Libanu

Wczesna fenicka metalurgia musiała z konieczności bazować na miejscowych złożach. Pas wybrzeża zamieszkany przez Fenicjan i jego lądowe zaplecze nie są zbyt bogate w źródła surowców. Występują one w przeważającej części w górach Libanu. Współcześnie eksploatuje się tu głównie surowce mineralne: wapień, gips, sól. Występują tutaj też rudy żelaza, które nie są dziś eksploatowane i nie posiadają znaczenia ekonomicznego. Najbliższe złoża rud metali o znaczeniu gospodarczym znajdują się w Jordanii i na Synaju, w górach Taurus i na Cyprze. Jest zatem jasne, że starożytni Fenicjanie musieli poszukiwać zasobów rud metali poza swoją ojczyzną.

2. Umiejętności techniczne fenickich metalurgów

...
Stalagmit
17 kwietnia 2018 20:07

11     3036    7

Śródziemnomorski świat. Warunki naturalne

Wpływ warunków naturalnych na życie ludzi zamieszkujących w starożytności basen Morza Śródziemnego jest nie do przecenienia. Determinowały one charakter gospodarki, pośrednio wpływały na życie społeczne i polityczne. Geografia wpływała na przebieg kampanii wojskowych i na stosunki między państwami. Aby zrozumieć świat, w jakim żyli mieszkańcy basenu Morza Śródziemnego w różnych epokach, należy dogłębnie poznać ich środowisko naturalne.

Morze Śródziemne jest największym morzem śródlądowym na kuli ziemskiej. Jego powierzchnia liczy sobie ok. 2,5 mln km kwadratowych. Jest kilkukrotnie większe od Morza Kaspijskiego i od Bałtyku. Posiada rozwiniętą linię brzegową i jest bardzo rozczłonkowane. Dzieli się na kilka odrębnych akwenów. Najdalej ...

Stalagmit
5 kwietnia 2018 12:23

48     5620    11

Komunikat od Gospodarza

Szanowni Czytelnicy i Użytkownicy portalu "Szkoła Nawigatorów",

Z powodu przerw w dostawie prądu elektrycznego dzisiejszy tekst Szanownego Gospodarza pojawi się ze sporym opóźnieniem (prawdopodobnie po południu). Zawiadamiam o tym Państwa na Jego prośbę.

Z wyrazami szacunku

Stalagmit

Stalagmit
4 kwietnia 2018 09:27

6     1301    7

Początki chrześcijaństwa. Tekst na Wielki Tydzień

Trzecia w dziejach ludzkości wielka religia monoteistyczna (po religii faraona Amenhotepa IV w Egipcie i judaizmie), chrześcijaństwo, powstało w rejonie basenu Morza Śródziemnego, w Palestynie (rzymska prowincja Judea). W najwcześniejszym etapie swojego istnienia rozwijał się w obrębie judaizmu, ale szybko stało się zupełnie odrębną religią. Ponad sto lat wytężonych badań historycznych i archeologicznych pozwoliło poznać genezę i okoliczności rozwoju chrześcijaństwa. Mimo krytycznych głosów na temat wiarygodności historycznej Ewangelii i Dziejów Apostolskich, pojawiających się w niektórych nurtach nauki i filozofii (np. R. Bultmann, R. J. Wipper, J. D. Crossan) można przyjąć wspomniane źródła za podstawę rekonstrukcji genezy i pierwszych lat istnienia ...

Stalagmit
25 marca 2018 09:38

24     2174    13

Metropolie wczesnej epoki żelaza. Cypr, Hellada i Fenicja

W okresie późnocypryjskim (1550-1050 p. Chr.) Cypr wszedł w okres rozwoju ekonomicznego, urbanizacji i kontaktów z cywilizacjami Bliskiego Wschodu i Egiptu. Około 1400 r. p. Chr. zaczął się okres wzrostu populacji, którego oznaką jest ogólny wzrost ilości i rozmiarów osad. Największe miasta (Paleopahos, Enkomi, Kition) powstały na brzegach wyspy. Były one ośrodkami międzynarodowego handlu morskiego. Istniały w nich budowle publiczne i sakralne. Otaczano je masywnymi fortyfikacjami. Posiadały regularny układ ulic i ciasną zabudowę złożona z kamiennych domostw. Groby z tego okresu zawierają wyposażenie składające się w dużej mierze z przedmiotów importowanych spoza wyspy. Głównym towarem eksportowym wyspy była miedź, wydobywana w głębi ląd ...

Stalagmit
20 marca 2018 21:12

13     2441    10

Trochę lektur dla Czytelników...

Szanowni Czytelnicy,

Prace wydawnicze uległy spiętrzeniu, więc przez dłuższy czas nie będę się mógł wpisywać na portalu "Szkoła Nawigatorów". Pozostawiam do przeczytania kilka moich artykułów z czasopisma "Okna Wiary", które zostały opublikowane przez redakcję w Internecie. Dotyczą one starożytności i historii wczesnego chrześcijaństwa.

http://www.opiekun.kalisz.pl/index.php?dzial=artykuly&kat=archeologiaihistoria&id=8317

http://www.opiekun.kalisz.pl/index.php?dzial=artykuly&kat=archeologiaihistoria&id=8364

http://www.opiekun.kalisz.pl/index.php?dzial=artykuly&kat=archeologiaihistoria&id=8493

http://www.opiekun.kalisz.pl/index.php?dzial=artykuly&kat=archeologiaihistoria&id=8225

http://www. ...

Stalagmit
22 lutego 2018 10:06

6     1141    11

Wiadomość dla Czytelników

Szanowni Czytelnicy,

Bardzo dziękuję za Państwa uwagę, liczne komentarze, plusy i wyrazy uznania. Tak lubiany przez Państwa cykl "Z nie tak dawnej historii" właśnie przekształca się w coś bardziej trwałego i to na papierze. Dlatego bardzo proszę o cierpliwość i wyrozumiałość. Notki historyczne będą się oczywiście pojawiać na portalu "Szkoła Nawigatorów", ale na razie dużo rzadziej. Zapraszam do dalszego czytania.

 

Z wyrazami szacunku

 

Stalagmit

Stalagmit
16 lutego 2018 08:50

12     1145    11

Mr House pracuje w cieniu. Z nie tak dawnej historii

Za plecami wielkich i rozreklamowanych polityków i generałów w początkach XX wieku działali ludzie, którzy mieli ogromną władzę, wielkie wpływy i dostęp do kluczowych informacji. Ci ludzie, pozostający zwykle w cieniu, byli tak naprawdę dużo ważniejsi, niż ich formalni zwierzchnicy. Jedną z takich niezwykle wpływowych osób był Amerykanin, pułkownik Edward Mandell House, szara eminencja nie tylko amerykańskiej, ale także światowej polityki, człowiek, który na równi z takimi postaciami jak lord Alfred Milner był jednym z demiurgów XX wieku. Jeśli ktoś sporządziłby listę osób, które były odpowiedzialne za bieg dziejów poprzedniego stulecia, to pułkownik House znalazłby się na jednym z pierwszych miejsc.

Ojcem pr ...

Stalagmit
8 lutego 2018 22:41

53     3974    18

Analiza ważnego świadectwa Hipolita Korwin-Milewskiego. Z nie tak dawnej historii. Z dedykacją dla Szanownego Gospodarza

Wydane dzięki wysiłkom Szanownego Gospodarza przez wydawnictwo Klinika Języka pamiętniki Hipolita Korwin-Milewskiego to bardzo ważne i bogate w rozmaite wiadomości źródło historyczne. Warto je uważnie studiować i porównywać zawarte w nim treści z wiedzą historyczną zawartą w innych publikacjach. Przy uważnej i skrupulatnej analizie ta niezwykła książki potrafi ujanić informacje, które są nie tylko niespodziewane, ale także niezwykle istotne i interesujące.

Takim niezwykłym świadectwem historii jest relacja Milewskiego o początku I wojny światowej. H. Korwin-Milewski, przebywający od połowy lipca 1914 roku na kuracji w uzdrowisku Bad Ems (Nadrenia Palatynat w Niemczech). 14 lipca, jeszcze na peronie w Wilnie spotkał przewodniczącego Dumy Michała Rodziankę. Milews ...

Stalagmit
5 lutego 2018 20:34

18     1776    15

Jak rozpętać wojnę cz. 3. Z nie tak dawnej historii

Kiedy wstawał ranek 1 sierpnia 1914 roku, już nie tylko dyplomaci i politycy wyczuwali, że zbliża się wojna. Poprzedniego dnia w Londynie rząd nakazał zamknąć giełdę, by zapobiec żywiołowej zwyżce cen i panice bankowej. Z powodu coraz bardziej alarmujących wieści z Europy zamknięto także giełdę nowojorską. Finansiści wiedzieli, że zbliża się wielki kataklizm. Tymczasem rosyjska mobilizacja nie pozostawiała Niemcom wyboru. Cesarz próbował jeszcze zlokalizować konflikt, albo ograniczyć go tylko do jednego frontu, ale jego dowódcy oznajmili mu, że rozpędzonej machiny mobilizacyjnej i transportowej, przygotowanej do realizacji planu Schlieffena nie da się już zatrzymać. Generał vom Moltke przypominał Cesarzowi, że plan wojny zakłada uderzenie zarówno na Francję, jak i ...

Stalagmit
3 lutego 2018 12:14

38     2161    10

Jak rozpętać wojnę cz. 2. Z nie tak dawnej historii

Pierwsze reakcje polityków i prasy na zamach sarajewski były pełne żalu i oburzenia. Oficjalne komunikaty podkreślały bezprzykładne okrucieństwo i bezczelność zbrodni. Nikt nie wspominał, by to tragiczne zdarzenie mogłoby stać się pretekstem do rozpętania konfliktu na wielką skalę. Ale politycy państw Ententy, a zwłaszcza brytyjscy imperialiści, którzy świadomie dążyli do wojny, właśnie uruchamiali mechanizm, który miał doprowadzić do katastrofy. Celem politycznego kierownictwa Wielkiej Brytanii była oczywiście rozstrzygająca wojna z Niemcami. Ale imperialiści z lordem Milnerem, Winstonem Churchillem i lordem Esherem  na czele wiedzieli, że musi się ona rozpocząć w taki sposób, aby cała wina spadła na Niemcy i Austro-Węgry. Należało zatem uczynić z zama ...

Stalagmit
31 stycznia 2018 16:36

36     2431    14

Jak rozpętać wojnę cz. 1. Z nie tak dawnej historii

Na początku drugiego dziesięciolecia XX wieku Wielka Brytania była już gotowa do decydującej rozprawy zbrojnej z Rzeszą Niemiecką. Wojska lądowe i Royal Navy zostały gruntownie przygotowane do prowadzenia nowoczesnej, totalnej wojny. Sojusz z Republiką Francuską i Rosją był gwarancją, że w najważniejszej chwili siły zbrojne, zasoby i terytorium sprzymierzeńców będzie do dyspozycji Albionu, który już tradycyjnie osiągnie swoje cele za pomocą cudzego wojska. Nawet siły zbrojne całego imperium nie wystarczyłyby przecież do rzucenia na kolana potężnej armii niemieckiej. Brytyjscy imperialiści potrzebowali też dobrego pretekstu, by włączyć kraj w wojnę z Niemcami i ich sprzymierzeńcami. Musieli doprowadzić do sytuacji, w której Państwa Centralne wypowiadają wojnę Rosji ...

Stalagmit
28 stycznia 2018 11:29

38     2305    17

Cicha wojna. Z nie tak dawnej historii

Na samym początku niniejszego tekstu autor jest winien przedstawić Szanownym Czytelnikom pewne wyjaśnienia. Z powodu poruszanej materii tekst zawiera nieuchronne sprzeczności, luki i niedopowiedzenia. Wiedza o wywiadzie i kontrwywiadzie w latach przed pierwszą wojną światową jest trudna do zdobycia i fragmentaryczna, a autor tekstu nie ma rzecz jasna wglądu do żadnych tajnych archiwów, może tylko sięgać do dostępnych, oficjalnych opracowań. Stąd może wynikać poczucie niedosytu u Czytelnika tego tekstu, który jest przyzwyczajony do półek księgarskich wypełnionych opracowaniami o szpiegostwie z czasów II wojny światowej i czasów powojennych.

Tylko nieliczni, wtajemniczeni w rządowe tajemnice prominenci wiedzieli, że zbliża się wielki konflikt, do kt& ...

Stalagmit
24 stycznia 2018 17:10

29     2293    17

 Poprzednia  Strona 3 na 6.    Następna