-

Stalagmit

Najdawniejsze dzieje. Burzliwy początek wieku brązu

Koniec IV i początek III tysiąclecia przed Chr. był okresem wielkich zmian w Starym Świecie. Powstawał właśnie system gospodarczy, który bez żadnej przesady można nazwać globalnym. Ale najpierw musiało zajść kilka ważnych okoliczności.

W pewnym momencie, około 3100 lat przed Chr. wielka sieć handlowa kultury Uruk rozpadła się całkowicie. Wygląda na to, że kolonie i faktorie zbuntowały się przeciw centrum i zyskały niezależność. Powstały dziesiątki nowych, lokalnych kultur. Uruk nie miało już sił i środków, by utrzymać rozległe handlowe imperium, a peryferie zbuntowały się i odłączyły. Stało się to, co w historii Bliskiego Wschodu miało się powtarzać wielokrotnie: słabość centrum i intrygi na peryferiach doprowadziły do rozpadu jeszcze niedawno silnej organizacji. Osiedle handlowe w Habuba Kebira nad Eufratem zostało całkowicie opuszczone. W Arslantepe spalono dotychczasowe centrum administracyjne i na jego miejscu wybudowano zwykłe osiedle mieszkalne. Północną Mezopotamię zdominowała kultura związana z tzw. ceramiką Niniwa 5. Pojawiły się nowe centra władzy, a upadek wielkiego imperium handlowego wytworzył przestrzeń, w którą mogły wejść nowe ludy i kultury. Prawdopodobnie za rozpad sieci handlowej kultury Uruk była odpowiedzialna ludność kultury kuro-arakskiej (zwana też wczesną kulturą zakaukaską). Pojawiła się ona na południe od Kaukazu w połowie IV tysiąclecia przed Chr. Zaczęła się bardzo szybko rozprzestrzeniać i już około 2900 lat przed Chr. opanowała sporą część Azji Południowo-Zachodniej. Mobilne grupy rolników i pasterzy szybko rozprzestrzeniły się od Kaukazu, Anatolii, gór Zagros i północnej Mezopotamii po Syrię i Palestynę. Ludność kultury kuro-arakskiej niosła ze sobą techniki metalurgiczne, umiejętności uprawy winorośli i obróbki różnych materiałów. Bardzo szybko zdominowała bliskowschodnie szlaki handlowe, odsuwając kupców z Mezopotamii od ważnych zasobów znajdujących się na terenie górskiego zaplecza Żyznego Półksiężyca. Zaczęła sprzedawać swoje wyroby metalowe mieszkańcom ziem nad górnym Eufratem i wysyłać tkaniny wełniane do Mezopotamii. Zastąpiła sieć handlową kultury Uruk i wyrosła na konkurenta ekonomicznego mieszkańców południowego Dwurzecza. Kultura kuro-arakska rozmontowała sieć handlową Uruk i starła z powierzchni ziemi wiele jej kolonii. Równocześnie z ekspansją tej formacji kulturowo-gospodarczej znikały kolejne faktorie i kolonie kultury Uruk. Kapłanom-menedżerom i kupcom z Sumeru wyrosła właśnie bardzo skuteczna i brutalna konkurencja. Znaleziska ze stanowiska Köhne Shahar w pobliżu Jeziora Wan wskazują, że ludność kuro-arakska również posiadała własne centra polityczne handlowe i produkcyjne. Jej elita okazała się sprawniejsza, dzięki czemu szybko zdominowała bliskowschodni handel. Stworzyli sieć handlową sięgającą od Środkowej Azji po Zatokę Perską. W ośrodkach takich, jak Köhne Shahar wybudowano warsztaty, magazyny i pomieszczenia administracyjne, z których kierowano produkcją i handlem dalekosiężnym. Próżnia po upadku kolonii Uruk nie trwała długo, bo wypełniły ją takie ośrodki, jak Köhne Shahar, które zdominowały sieć szlaków handlowych. Ekspansja kultury kuro-arakskiej wiązała się także z migracjami ludności protohuryckej, która wywędrowała z gór Armenii i zasiedliła północną Mezopotamię i przedgórze Żyznego Półksiężyca. Ta nowa ludność obsługiwała sporą część zakaukaskiej sieci handlu.

W zachodnim Iranie upadek imperium handlowego Uruk sprawił, że mogła powstać zupełnie nowa struktura polityczna. Suza, będąca dotąd jedynie kolonią Uruk, stała się niezależnym ośrodkiem. Jej mieszkańcy przejęli od Mezopotamczyków pismo i zaczęli tworzyć własne teksty na glinianych tabliczkach. W ten sposób powstało pismo protoelamickie. Znaleziska tabliczek z tym pismem znane są z całego Iranu i Afganistanu. Znajdowane są razem z zielonymi pieczęciami cylindrycznymi z chlorytu. Wygląda na to, że mieszkańcy Suzy również skorzystali z upadku imperium Uruk i rozwinęli własną sieć kontaktów handlowych. Wybudowali wielką twierdzę i ośrodek handlu w Tell-i Maljan w Farsie, 450 km od Suzy. Miasto rozwinęło się do wielkich rozmiarów, a później stało się pod nazwą Anszan jednym z ważniejszych ośrodków Królestwa Elamu. Tell-i Maljan było potężnym ośrodkiem hanlu i produkcji. Obrabiano tu krzemień, rudę miedzi i bitum. Sprowadzano perły z Zatoki Perskiej, lapis-lazuli i karneol z Afganistanu oraz chloryt ze wschodniego Iranu. Mieszkańcy Elamu opanowali szlaki prowadzące na wschód, do Afganistanu i środkowej Azji.

Inaczej rozwinęła się sytuacja na zachodzie. Jeszcze 4800 lat przed Chr. mieszkańcy Syrii i Palestyny korzystali ze sprzyjających warunków klimatycznych okresu atlantyckiego. Rozwijało się rolnictwo, a na Synaju kwitło wydobycie i obróbka miedzi. Znaleziska skarbów przedmiotów miedzianych i brązowych z Nahal Miszmar i Abu Matar świadczą, że umiejętności lewantyńskich metalurgów dorównywały mezopotamskim. Znali już różne metody odlewania przedmiotów, a ich wyroby charakteryzowały się wysoką jakością. Wytwarzali przedmioty metodą traconego wosku i uzyskiwali wysokiej jakości brązy arsenowe. Wykorzystywali rudy miedzi importowane z Anatolii. Palestyna była częścią sieci handlu metalami sięgającej od Egiptu po Anatolię. Około 4500 lat przed Chr. osiedla rolnicze były zakładane na terenach, które dziś są suchą strefą pustynną. Wzrost populacji, rozwój rolnictwa i metalurgii sprawiły, że Lewant stał się bogatą, kwitnącą krainą. Do Palestyny pierwszy raz dostały się importowane ze stepu eurazjatyckiego konie. Kraj zapełnił się miasteczkami i wsiami złożonymi z kamiennych domów, w których zamieszkiwali rolnicy i rzemieślnicy. Tutaj też pojawiła się zamożna elita kontrolująca handel i produkcję. Jej członków grzebano po śmierci z wielką ilością złotych i brązowych przedmiotów. Tak  jak w Mezopotamii kontrolowali oni świątynie, takie jak leżące blisko Morza Martwego sanktuarium w Ein Gedi. Ale niebawem to wszystko miało się zmienić. Koniec ciepłego optimum holoceńskiego pogorszył warunki bytowania ludzi na stepie i w górach Armenii, przyspieszając migrację tamtejszej ludności na południe. W Azji Mniejszej szybko fortyfikowano osiedla w obawie przed najazdami. Duże grupy ludności przemieszczały się z północy na południe. Około 3500-3200 lat przed Chr. warunki klimatyczne Lewantu bardzo się pogorszyły. Nastąpiła ekstremalna susza i ochłodzenie. Wielkie osady: Alufa, Megiddo i Bet Szean zostały opuszczone przez mieszkańców. Z Palestyny i Syrii zniknęły bogate miasta, a cała sieć osadnicza znacznie się przerzedziła. Te dwa kraje na pewien czas zostały zdominowane przez koczowniczą, pasterską ludność, która porzuciła rolnictwo i osiadły tryb życia. W Syrii kolonie kultury Uruk nad Eufratem zostały zniszczone lub opuszczone. Więzy handlu i komunikacji zostały przejściowo zerwane. Z libańskiej Doliny Bekaa napływały do Palestyny ludy koczownicze. Do osłabionej migracjami i zmianą klimatu Palestyny weszli Egipcjanie, którzy już za czasów faraona Narmera zaczęli tu zakładać faktorie handlowe i posterunki wojskowe. Spora część rdzennej ludności Palestyny wyemigrowała do Syrii i Transjordanii. Przez Palestynę przechodziła dodatkowo fala ludności semickiej z Afryki Północnej, która ostatecznie starła wszelkie ślady wpływów kultury Uruk aż po Syrię. Od brzegów Morza Śródziemnego po północną cześć aluwium mezopotamskiego zapanowała ludność mówiąca językami semickimi. Do Palestyny dotarła ludność zakaukaska związana z kulturą kuro-arakską, której śladem jest tzw. ceramika Khirbet-Kerak. Huryci po raz pierwszy zadomowili się nad Jordanem. Po okresie chaosu tkanka miejska Palestyny odrodziła się, a handel z Egiptem zyskał jeszcze większe znaczenie, niż dotychczas. Pojawiły się nowe miasta i nowe ośrodki władzy. Szczególne znaczenie zyskały te, które odnowiły kontakty handlowe z Egiptem i Sumerem: Byblos, Ugarit, Mari, Ebla, Hama. Byblos stało się największym i najstarszym portem handlowym w basenie Morza Śródziemnego. Bardzo ścisłe więzi łączyły je z Egiptem, bo faraonowie sprowadzali stąd drewno cedrowe i założyli tu nawet stację handlową. Wybrzeża Lewantu stały się egipską strefą wpływów. We wschodniej Syrii powstawały nowe ufortyfikowane miasta kultury Niniwa 5. Nowa, prawdopodobnie hurycka elita zakładała właśnie pierwsze państewka. Ziemie nad górnym Eufratem stały się z powrotem ośrodkiem metalurgii.

Daleko na zachód, nad Morzem Śródziemnym także zaczęły powstawać nowe ośrodki gospodarcze i polityczne. Na Półwyspie Iberyjskim, Bałkanach i na Malcie, w Grecji, na Krecie i wyspach Morza Egejskiego żyły dostatnie społeczności rolników i rybaków zamieszkujące obszerne, ufortyfikowane osiedla. Około 3000 lat przed Chr. rolnicy obszaru egejskiego zaczęli uprawiać winną latorośl i oliwkę, typowo śródziemnomorskie monokultury, które wraz z pszenicą weszły w skład charakterystycznego dla tego regionu zespołu roślin uprawnych. Uprawa tych roślin wymagała większego nakładu pracy, sprawnej organizacji i nowych narzędzi (kadzie, tłocznie, nożyce). Wzrosła w tym okresie także aktywność piratów, wobec czego ludzie musieli bronić się przed napadami i skupiać w większych osiedlach. Powstały osady takie jak Wasiliki i Myrtos na Krecie, z rozwiniętym rolnictwem i rzemiosłem. Wzrosła rola handlu pomiędzy poszczególnymi społecznościami. Pojawili się zawodowi kupcy, a osady z wolna przekształciły się w miasta. Już w okresie wczesnominojskim (3000-2000 przed Chr.) zaczęto na Krecie czynić pierwsze próby użycia pisma hieroglificznego. Wtedy też powstały pierwsze tamtejsze miasta (Knossos, Gurnia, Faistos, Palaikastro). Około 3000 lat przed Chr., nad brzegami Cieśniny Dardanele, w Troi powstała warownia, będąca jednocześnie ośrodkiem handlu i wytwórczości. Kontrolowała ważne skrzyżowanie szlaków handlowych i łączyła Anatolię, obszar egejski, basen Morza Czarnego i Europę. W Europie zaczęły dominować kultury związane z Indoeuropejczykami: kultura grobów jamowych na stepie i kultury ceramiki sznurowej i pucharów dzwonowatych dalej na zachód. Wraz z tą ostatnią kulturą rozpowszechniała się metalurgia brązu i miedzi. Po podporządkowaniu sobie ludów staro europejskich przez stepowe elity kontynent stał się kuszącym rynkiem zbytu i źródłem surowców dla kupców z południa.

Dawne centrum mezopotamskiej sieci handlowej przeżywało kryzys. Organizacja gospodarcza i polityczna Uruk rozpadła się na kawałki. Południowa Mezopotamia stała się krajem miast-państw, a ekonomiczna i polityczna rola świątyń znacznie spadła. Wszędzie wyrastały pałace, z których świecka elita zarządzała terytoriami poszczególnych miast. Kraj zdominowała nowa kultura Dżemdet Nasr, a zaraz po niej wyrosła nowa kultura okresu wczesnodynastycznego. Świeccy władcy i wojskowi wyraźnie przejęli kontrolę nad sumeryjskimi metropoliami. Nastąpiło zatem coś w rodzaju politycznego przewrotu, który obalił władzę kapłanów-zarządców. Wielki system irygacyjny południowego Dwurzecza został podzielony na mniejsze jednostki. Miasta-państwa zaczęły walczyć o ziemie uprawne, kanały nawadniające i dostęp do szlaków handlowych. Cały system kontaktów i wymiany Sumeru został przeorientowany. Północ i zachód blokowała ludność kultury kuro-arakskiej, zatem najważniejsze stały się szlaki prowadzące na wschód i południe. Mezopotamscy kupcy zaczęli wypływać na wody Zatoki Perskiej i pojawili się w Omanie. Poszukiwali tu pereł i złóż miedzi. Od tego momentu władcy Sumeru i Akadu dążyli do zdominowania bliskowschodniej sieci szlaków handlowych i budowy imperium, organizacji, która przypominałaby handlowe mocarstwo Uruk. Teraz było to jednak dużo trudniejsze, bo konkurenci wyrastali nie tylko nad Eufratem, ale także w ościennych krainach. Dlatego kupca z karawaną towarów zwykle poprzedzały oddziały ciężko uzbrojonego wojska. Walka o rynki zbytu i źródła surowców stała się jeszcze bardziej mordercza. Zarówno mieszkańcy Mezopotamii, jak i kraju nad Nilem potrzebowali surowców: drewna cedrowego z gór Libanu i Amanu, miedzi z Anatolii, Negewu i Synaju. Szlaki prowadzące do tych surowców stały się w III tysiącleciu przed Chr. głównym przedmiotem rywalizacji ówczesnych mocarstw.

Zamieszanie u początków epoki brązu na Bliskim Wschodzie miało wszelkie cechy reorganizacji tutejszych rynków. Najpierw wykluczony z gry został najsilniejszy uczestnik, czyli Uruk. jego imperium handlowe zostało bardzo szybko zwinięte. Na peryferiach niezwłocznie pojawiły się nowe, sprawne organizacje, takie jak Suza, czy kultura kuro-arakska, i przejęły kontrolę nad kluczowymi szlakami i zasobami. Po okresie chaosu zaczłey wyrastać lokalne ośrodki polityczne i gospodarcze. Kiedy sytuacja w Mezopotamii wróciła do normy, Sumerowie i Akadowie nie byli już w stanie odbudować w poprzednim kształcie handlowej sieci Uruk. Zaczął się okres „zbrojnej konkurencji” i rywalizacji miast-państw. Na całym zamieszania najbardziej skorzystał Egipt, który mocno usadowił się w Palestynie i na brzegach Lewantu. Faraonowie byli w uprzywilejowanej pozycji, bo dysponowali bajecznie bogatym krajem, posiadającym zasoby, które wydawały się niewyczerpane. Egipt miał zapewnione kilkaset lat spokoju, a jego pozycja polityczna i ekonomiczna na przesmyku łączącym Azję i Afrykę była niekwestionowana. Starzy i nowi konkurenci musieli szukać innych rynków. Znaleźli je nad Indusem i w Europie…

CDN.

Literatura

A. Ben-Tor, The Archaeology of Ancient Israel, New Haven, London, 1992.

Ch. K. Maisels, Early Civilizations of the Old World: The Formative Histories of Egypt, The Levant, Mesopotamia, India and China, London, New York, 1999.

N. Yoffe, Myths of the archaic state: Evolution of the earliest cities, states, and civilizations, Cambridge, 2005.

P. Charvát, The Birth of the State, Ancient Egypt, Mesopotamia, India and China, Praga, 2013.

M. Liverani, The Ancient Near East: history, society and economy, London, New York, 2014.

J. L. Brooke, Climate Change and the Course of Global History. A Rough Journey, Studies in Environment and History, Cambridge, 2014.

M. Ivanova, The Black Sea and the early civilizations of Europe, the Near East and Asia, Cambridge, 2013.

Ch. Scarre (red.), The human past. World Prehistory & the Development of Human Societies, London, 2013.

J. Śliwa (red.), Wielka Historia Świata, t. 2, Od „rewolucji" neolitycznej do podbojów Aleksandra Wielkiego, Kraków, 2005.

P. M. M. G. Akkermans, G. M. Schwartz, The Archaeology of Syria: From Complex Hunter-Gatherers to Early Urban Societies (c.16,000-300 BC), Cambridge, 2003.

K. Moore, D. Lewis, The Origins of Globalization, New York, 2009.

A. Sagona, P. Zimansky, Ancient Turkey, London, New York, 2009.

A. Ziółkowski, Historia Powszechna. Starożytność, Warszawa, 2009.

Dzban kultury Dżemdet Nasr

Zasięg kultury kuro-arakskiej

Sytuacja kulturowa w Anatolii i Syrii na przełomie IV i III tysiąclecia przed Chr.

Budownictwo i groby kultury kuro-arakskiej

Profil pyłkowy z Jeziora Wan

Na jeziorem Wan

Tabliczki z pismem klinowym ze schyłku IV tysiąclecia przed Chr.

Mapa znalezisk mezopotamskiej ceramiki z rejonu Cieśniny Ormuz

Miasta Mezopotamii, mapa

Stanowisko Köhne Shahar

Kaukaza i granica między ludami indoeuropejskimi i kaukaskimi

Plan pałacu władcy sumeryjskiego miasta Kisz

Rekonstrukcja świątyni sumeryjskiej z Chafadże

Ceramika Khirbet-Kerak z Palestyny

Sytuacja kulturowa Bliskiego Wschodu u schyłku IV tysiąclecia przed Chr., mapa

Skarb przedmiotów metalowych z Nahal Miszmar

Chalkolityczna wioska z terenów Palestyny

Urny domkowe z Palestyny

Główne stanowiska chalkolitu i wczesnej epoki brązu w Palestynie

Egipskie placówki w południowej Palestynie

Odłamek ceramiki z inskrypcją faraona Narmera z Palestyny

Mury Troi I

Kontakty handlowe Troi

Plan i widok stanowiska Tell-i Maljan

Tabliczki z pismem protoelamickim z Suzy

Odciski pieczęci z Elamu

Iran i Mezopotamia, mapa

Wybrzeże Krety

Plan osady Wasiliki na Krecie

Odciski pieczęci z wczesnominojskim pismem hieroglificznym

Plan i rekonstrukcja wczesnohelladzkiego osiedla na wyspie Egina

Dzban wczesnohelladzki

Rekonstrukcja starożytnego Byblos

Starożytni metalurdzy wytapiający brąz, rekonstrukcja

Mapa ukazująca rozprzestrzenienie się zabytków lewantyńskich i mezopotamskich w III tysiącleciu przed Chr.

Podstawowe szlaki handlowe wczesnej epoki brązu

Rekonstrukcja egipskiej jednostki handlowej

Stary Świat ok. 3000 lat przed Chr.

 



tagi: archeologia  gospodarka  handel  historia świata  epoka brązu  troja  kultura uruk  egipt  konkurencja  kreta  syria  palestyna 

Stalagmit
15 sierpnia 2018 14:10
29     1033    10 zaloguj sie by polubić
komentarze:
stanislaw-orda @Stalagmit
15 sierpnia 2018 18:30

Zakładam, iz obecnie prezentowany na "SN" cykl notek stanowi fragment większej całości.

Czy owa domniemana całość jest/będzie możliwa do nabycia?

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @stanislaw-orda 15 sierpnia 2018 18:30
15 sierpnia 2018 18:39

Dziękuję bardzo. Zobaczymy, nie jest to wykluczone, choć zależy naturalnie od decyzji czynników wyższych.

zaloguj się by móc komentować

krzysztof-laskowski @Stalagmit
15 sierpnia 2018 20:05

Smakowity tekst potwierdzający, że państwo pojawia się od razu jako konglomerat instytucji nowoczesny i funkcjonalny, zdolny do życia. Czyli każde państwo albo jest nowoczesne, albo przestaje istnieć. Wniosek taki pomaga dostrzegać niezmienne mechanizmy polityczno-gospodarcze. Bardzo dobra rzecz.

zaloguj się by móc komentować

pink-panther @Stalagmit
15 sierpnia 2018 20:49

Po raz kolejny świetna, klarowna i bardzo ciekawa synteza pewnej epoki. Uświadamiam sobie dzięki tej notce, że nic na tym świecie nie jest wieczne: ani państwo Sumerów, ani kultura Uruk. I, jeśli dobrze zaobserwowałam, nieuniknione zmiany następowały w cyklu 1000-1500 lat. Po tym okresie dojrzała kultura słabła lub nadchodziły zewnętrzne zmiany np. klimatyczne i pojawiali się młodsi, dynamiczni konkurenci.

Wielkie dzięki. Takie teksty winny być co najmniej lekturą uzupełniającą do nauki historii np. w liceach. Historia napisana z punktu widzenia gospodarki: metod, warunków i efektów - a poliyki jako "dodatku" jest znacznie ciekawsza i znacznie bardziej pouczająca niż długie listy dat bitew i wojen. Oraz nazwiska dowódców. 

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @krzysztof-laskowski 15 sierpnia 2018 20:05
15 sierpnia 2018 20:59

Uprzejmie dziękuję, Krzysztofie. Jest właśnie tak jak piszesz. Każde państwo to właściwie gotowa całość, uprzednio przez kogoś zmontowana. W tamtych pogańskich czasach najważniejsze byłu uchwycenie kontroli nad religią/ideologią, zasobami i siłą roboczą przez elitę. Od początku taka elita musiała przechwycić kontrolę nad tworzeniem i używaniem symboli. Potem następowała zwykle koncentracja bogactwa i fabrykowanie kolejnych symboli związanych z władzą. Ważna była też opisana wymiana dalekosiężna, bo pozwalał elicie szybko się bogacić i zwiększać zasięg oraz możliwości działania, i to obok gospodarki rolnej. Prowadziło to do koncentracji majątku i władzy. No a władza to przede wszystkim organizowanie produkcji i dystrybucji dóbr, oraz kontrola nad zasobami. Pogańskie wierzenia religijne miały za zadanie uzasadniać społeczne i ekonomiczne realia i tłumaczyć, kto ma prawo sprawować władzę. Taka władza ma w sunie dwa wymiary: pierwszy związany z kontrolą źródeł bogactwa i siłą bezpośredniego przymusu i operoanie symbolami integrującymi społeczność. W kulturze Uruk jest pełno symboli i przedstawień związanych z religią władzą i gospodarką. Tutaj kilka przykładów z pieczęci cylindrycznych:

W Egipcie podobnie:

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @pink-panther 15 sierpnia 2018 20:49
15 sierpnia 2018 21:06

Uprzejmie dziękuję. To prawda, że zmiany następowały w cyklach, w tej epoce cykle trwały rzeczywiście 1000-1500 lat. Później znacznie się skróciły. Konkurenci pojawiali się często i zazwyczaj umieli korzystać z nadarzających się okoliczności. Tam była wielka sztafeta potęg i jedno mocarstwo starało się wygryźć inne z interesu. A jak się przybliżamy do schyłku epoki brązu, to robi się coraz ciekawiej i o tym też napiszę.

Historia opisana jako lista dat i wykaz wojen jest nie tylko nudna, ale co gorsza niczego nie wyjaśnia i nie uczy. Można mieć rozmaite poglądy na temat Goethe'go, ale jedno napisał na pewno celnie:  „Wojnahandelpirateria, trójca to jedna, niepodzielna”.

zaloguj się by móc komentować

stanislaw-orda @Stalagmit
15 sierpnia 2018 21:23

"W tamtych pogańskich czasach najważniejsze byłu uchwycenie kontroli nad religią/ideologią, zasobami i siłą roboczą przez elitę. Od początku taka elita musiała przechwycić kontrolę nad tworzeniem i używaniem symboli. Potem następowała zwykle koncentracja bogactwa i fabrykowanie kolejnych symboli związanych z władzą."

W kazdych czasach stanowi  to priorytet.

zaloguj się by móc komentować

krzysztof-laskowski @Stalagmit 15 sierpnia 2018 20:59
15 sierpnia 2018 21:29

Stalagmicie, w gruncie rzeczy chodzi o drobniuteńkie przesunięcia w bardzo twardym, niemożliwym do całkowitego zniszczenia mechanizmie.

zaloguj się by móc komentować

chlor @Stalagmit
15 sierpnia 2018 21:32

Gdy czytam ten świetny tekst (poprzednie też) zadaję sobie pytanie: co "u nas" wówczas było?

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @stanislaw-orda 15 sierpnia 2018 21:23
15 sierpnia 2018 21:32

Słuszna uwaga, dziękuję.

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @krzysztof-laskowski 15 sierpnia 2018 21:29
15 sierpnia 2018 21:33

No tak, tak rzeczywiście jest. 

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @chlor 15 sierpnia 2018 21:32
15 sierpnia 2018 21:37

Dziękuję uprzejmie. Sytuację w Europie Środkowej i na ziemiach polskich starałem się przybliżyć w tekstach:

http://stalagmit.szkolanawigatorow.pl/najdawniejsza-historia-najezdzcy-konie-i-wozy

http://stalagmit.szkolanawigatorow.pl/najdawniejsze-dzieje-od-kamienia-do-brazu-od-europy-do-azji

Jak napisałem uprzednio, tereny naszego kraju zajmowały wtedy plemiona związane z kulturami pucharów dzwonowatych i ceramiki sznurowej. Ale o epoce brązu w Polsce jeszcze oczywiście napiszę.

Ostatnio ślady kultury pucharów dzwonowatych odkryto koło Supraśla na Podlasiu:

http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C406118%2Carcheolodzy-kultura-pucharow-dzwonowatych-byla-obecna-w-podlaskiem.html

https://archeowiesci.pl/2014/08/31/archeologiczna-niespodzianka-z-podlasia/

zaloguj się by móc komentować

wierzacy-sceptyk @Stalagmit
15 sierpnia 2018 21:39

Czy to będzie zamknięte w jakieś ramy czasowe?

Bo dużo tego się robi.

A nawet bardzo dużo jeśli uwzględnić ilustracje.

Zrobić opowiadania się z tego nie da, nawet powieści, bo za dużo.

Może masz jakiś pomysł, bo ja nie:)

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @wierzacy-sceptyk 15 sierpnia 2018 21:39
15 sierpnia 2018 21:41

Tak , oczywiście, właśnie myślę nad ograniczeniami czasowymi i ramkami. Na pewno tekst będzie musiał być spójny.

zaloguj się by móc komentować

adamo21 @Stalagmit
15 sierpnia 2018 22:38

Doskonały i b. interesujący  text z całą masą informacji dla do miłośników historii, tej najstarszej. Dziękuję i czekam na więcej. 

PS Nazewnictwo - Już o to pytałem, dostałem odpowiedź, która podawała, jako źródło, wcześniejsze opracowania historyczne lub archeologiczne. Jednak przykładowa nazwa odnosi się do np. miejsca, miasta, regionu itd, który istniał powiedzmy 6tys lat temu. Ktoś go odkrył, zbadał i nazwał. Nazwał tak a nie inaczej, teraz my tę nazwę przyjmujemy i używamy. 

Czy to nazwnictwo miało jakieś solidne podstawy, np odczytane było z glinianych tabliczek, czy może były robione badania językoznawcze lub inne.

Prosze mi wybaczyć moje nudzenie, ale za każdym razem kiedy te dziwne nazwy pojawiają się w pańskich opracowaniach, textach lub np na załączonych mapach, to pytanie wraca.

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @adamo21 15 sierpnia 2018 22:38
15 sierpnia 2018 22:49

Bardzo dziękuję i już doprecyzowuje odpowiedź na Pańskie pytanie o nazewnictwo.

W wielu przypadkach są podstawy źródłowe do określenia starożytnej nazwy stanowiska, np. nazwy miejscowe w tekstach klinowych. Tak jest w przypadku Uruk (nazwa starożytna w języku akadyjskim, po sumeryjsku to właściwie Unug). Dziś to stanowisko archeologiczne nazywa się Al Warka. Innym przykładem takiej sytuacji jest Tell-i Maljan w Iranie, które w starożytności nazywało się Anszan. W niektórych przypadkach przyjęła się grecka nazwa starożytnego miasta, której używa się zamiast oryginalnej, miejscowej. Przykładem może być Suza (tak naprawdę Suzusz) albo Babilon (po akadyjsku Bab-ili).

Ale są i przypadki, kiedy nie sposób określić starożytnej nazwy stanowiska, stąd przymuje się współczesną nazwę miejsca. Tak jest w np. w przypadku Dżemdet Nasr, albo Arslan Tepe.

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @Stalagmit 15 sierpnia 2018 20:59
18 sierpnia 2018 22:11

Super jest ta ostatnia ilustracja z anyżkiem (dwa kwiaty uschły) i szeklą (jeszcze otwartą).

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @MarekBielany 18 sierpnia 2018 22:11
18 sierpnia 2018 22:15

A to są akurat hieroglify oznaczające imiona przedstawionych osób.

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @Stalagmit 18 sierpnia 2018 22:15
18 sierpnia 2018 22:31

Jeszcze ciekawiej ! Dziękuję za przekazanie wiedzy zamkniętej(!) w załączonej " Literaturze".

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @MarekBielany 18 sierpnia 2018 22:31
18 sierpnia 2018 22:33

Proszę uprzejmie. Za jakiś czas następne notki.

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @Stalagmit
18 sierpnia 2018 23:41

Zielone Pastwiska tak nieoczekiwanie się pojawiają. Czy to wielbłądy (Hmm) są odpowiedzialne za ocieplenie klimatu. :)

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @Stalagmit
19 sierpnia 2018 23:45

skubiąc zielone jak krówki winne nadmiaru metanu w (!) atmosferze.

Aż dopadły je KrojzfeldyJakoby.

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @MarekBielany 18 sierpnia 2018 23:41
19 sierpnia 2018 23:53

A może nawet za oziębienie :) 

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @MarekBielany 19 sierpnia 2018 23:45
19 sierpnia 2018 23:54

Tak samo, jak świnie dopadł afrykański pomór :)

To raczej inne czynniki...

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @Stalagmit 19 sierpnia 2018 23:54
19 sierpnia 2018 23:57

tak mi się przypomniało o pierdzących krowach. W klimacie chyba były pierwsze ?

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @MarekBielany 19 sierpnia 2018 23:57
20 sierpnia 2018 00:00

Tak, słusznie, ale dziś mówi się o nich zdecydowanie za dużo. Czynniki kosmiczne (zmiany natężenia promieniowania słonecznego, cykle aktywności Słońca) są ważniejsze. Niemniej, uprzejmie dziękuję za dowcipne komentarze

zaloguj się by móc komentować


MarekBielany @Stalagmit 20 sierpnia 2018 00:00
20 sierpnia 2018 00:06

Ale dziś ludzie latają w te i we wte. Zadowoleni. Ehh tam jakiś kosmos. :)

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @Stalagmit 20 sierpnia 2018 00:01
20 sierpnia 2018 00:07

No właśnie. To było jak wczoraj !

zaloguj się by móc komentować

zaloguj się by móc komentować