-

Stalagmit

O książce „Baśń jak niedźwiedź. Polskie historie. Tom III”

Czy znamy naszą ojczystą historię? Czy lubimy o nie czytać? Bardzo często pojawia się ona przed naszymi oczami w postaci hieratycznego pocztu królów albo drętwego tekstu w podręczniku. Książki popularyzujące historię też pozostawiają wiele do życzenia. Tymczasem o dziejach Polski można pisać inaczej. Bez pseudonaukowego zadęcia i bez poszukiwania tanich, obyczajowych sensacji. Właśnie w ten sposób opisuje dzieje naszego kraju Gabriel
Maciejewski w książce „Baśń jak niedźwiedź. Polskie historie. Tom III”. Autor przedstawia nam w tej doskonałej pracy panoramę historii nie tylko samej Polski, ale także sporej części Europy w XV i XVI wieku. Pomysł opisania dziejów Polski poprzez pryzmat walki międzynarodowych interesów gospodarczych i politycznych, przez pryzmat powiązań Polski z jej południowymi sąsiadami zrodził w efekcie książkę wybitną i wychodzącą zdecydowanie poza schematy tradycyjnej historiografii i utartych sposobów popularyzacji. Tematem rozważań autora są meandry środkowoeuropejskiej polityki i ekonomiki u progu ery nowożytnej i walka państwa polskiego o przetrwanie w zmieniających się warunkach. To ostatnie sformułowanie może budzić zdziwienie Czytelnika przyzwyczajonego do stereotypowej wizji polskiego złotego i srebrnego wieku, gwałtownie kończącego się serią wojen w połowie siedemnastego stulecia. Jednak Autor przekonująco udowadnia, że tak właśnie było. W obliczu morderczej i bezwzględnej gry politycznej ówczesnych potęg, Rzeczpospolita musiała walczyć o swoje przetrwanie z Moskwą, Habsburgami, potęgą niemieckich miasta, a nawet z daleką Anglią i Szwecją. Przez cały czas jej istnienie dosłownie wisiało na włosku.

Opowieść Autora zaczyna się od XV-wiecznych Czech, a kończy się w 1586 roku, wraz ze śmiercią króla Stefana Batorego. Narracja nie jest jednak niewolniczo zamknięta w przedstawionych ramach. Często wybiega poza nie, na przykład do czasów kasaty Zakonu Jezuitów, albo do głębokiego średniowiecza. Prowadzi nas nie tylko po ówczesnych metropoliach i dworach królewskich, ale także po kantorach kupców, kryjówkach szpiegów i głównych szlakach ówczesnego handlu. Treścią opisywanej przez autora historii nie są konwencjonalne, nudne opowiadania o wspaniałości złotego wieku, renesansowej kulturze i sielance jagiellońskiego dworu. Zapoznajemy się raczej z brutalną i bezwzględna polityką, rywalizacją o zasoby naturalne, ziemię i szlaki handlowe, która jednych prowadzi do totalnej zagłady, a z innych czyni potentatów, którym tylko z trudem można się przeciwstawić. Jest to historia dynamiczna, w której nic nie jest jednoznacznie i nic nie jest dane raz na zawsze. Historia odzwierciedlająca życie takie, jakim jest, a przez to bardzo bliska realiom. Czytelnik będzie na pewno zaskoczony opisem wielu znanych mu postaci historycznych, takich jak Olbracht Łaski, czy Jan Kochanowski. Autor stawia je w zaskakującym i niekiedy przerażającym świetle, przypominając nam, że ludzie znani i wpływowi często nie są tym, za kogo ich się powszechnie uważa. Odsłania przed nami ukryte i często pomijane mechanizmy historii, a czyni to dzięki zwróceniu bacznej uwagi na kwestie obiegu pieniądza, handlu i walki o powiększenie bogactwa, jaką toczyli wielcy ówczesnego świata. Po lekturze III części cyklu „Baśń jak Niedźwiedź” nasze wyobrażenia o Polsce XVI wieku już nigdy nie będą takie same jak przedtem.

Wielką zaletą tej wspaniałej książki jest powiązanie polityki i gospodarki ówczesnej Polaki z jej szerokim otoczeniem międzynarodowym. Nasz kraj nie jest w niej (tak jak zdarza się to w wielu pracach), samotną, izolowaną wyspą, której kontakty ograniczają się jedynie do wschodniego i zachodniego sąsiada. Gabriel Maciejewski przekonująco pokazuje, że powiązania i konflikty, w jakie uwikłana była Rzeczpospolita polsko-litewska sięgały tak dalekich krajów, jak Anglia, Turcja Osmańska, czy Państwo Kościelne. dlatego właśnie w książce pojawiają się postaci tak istotne, jak św. Ignacy Loyola, czy królowa Elżbieta I. Dzięki temu na naszych oczach ożywa okres wojen, handlu i konfliktów politycznych, w który weszła Europa w początkach czasów nowożytnych. W środku tych konfliktów leży Polska: kraj bogaty i zasobny, przez który przechodzą ważne szlaki handlowe, kraj niezwykle ważny z punktu widzenia strategicznego, obszar, którym chcą zawładnąć największe potęgi ówczesnego świata. Obraz tej wielkiej rozgrywki, tej niemal światowej wojny, rysuje przed nami Autor, jeszcze raz udowadniając, że w opisywaniu i odważnym interpretowaniu historii nie ma sobie równych.

„Baśń jak niedźwiedź. Polskie historie. Tom III” to książka napisana żywym i trzymającym w napięciu językiem. Jej lektura pozostawia u Czytelnika niezatarte wrażenie i zmusza do ponownego przemyślenia znanej ze szkoły i studiów akademickich historii naszego kraju. Praca Gabriela Maciejewskiego, to nie tylko wspaniała pozycja popularyzatorska, którą można polecić każdej osobie zainteresowanej historią powszechną i dziejami Polski. To także książka odkrywcza i generującą u czytelnika przemyślenia dotyczące prawdziwej natury dziejów i polityki…

Gabriel Maciejewski, „Baśń jak niedźwiedź. Polskie historie. Tom III”, Wydawnictwo Klinika Języka, Warszawa, 2013.

(opinia i część recenzji na stronie: http://lubimyczytac.pl/ksiazka/175823/basn-jak-niedzwiedz-polskie-historie-tom-iii )



tagi: recenzja  gabriel maciejewski  baśń jak niedźwiedź. polskie historie. tom iii 

Stalagmit
7 stycznia 2018 14:25
3     877    15 zaloguj sie by polubić
komentarze:

Stalagmit @gabriel-maciejewski 7 stycznia 2018 15:53
7 stycznia 2018 17:35

Ja również dziękuję za piękną książkę i wspaniale opisaną historię.

zaloguj się by móc komentować

Janek-D @Stalagmit
7 stycznia 2018 22:03

Podpisuję sie pod tym rękami i nogami. 

zaloguj się by móc komentować

zaloguj się by móc komentować