-

Stalagmit

Polityka i piosenka. Glosa do Baśni socjalistycznej. Z nie tak dawnej historii... Z dedykacją dla Szanownego Gospodarza i Krzysztofa Osiejuka

W książce Baśń jak niedźwiedź. Socjalizm i śmierć Autor postawił tezę, że ruch socjalistyczny w Królestwie Polskim w drugiej połowie XIX wieku był inspirowany przez państwa zachodnie, w tym przez Wielką Brytanię. Socjaliści zajmowali się polityczną dywersją na zapleczu Rosji, państwa, które było jednym z najgroźniejszych przeciwników Imperium Brytyjskiego. Na stronach 36-39 jest nawet mowa o próbie utworzenia polskiego Rządu Narodowego w Wiedniu z inspiracji Henry'ego Alexandra Munro-Butler-Johnstone'a. Ze strony polskiej dysponujemy świadectwem R. Dmowskiego, który pisał, że: "W czasie wojny rosyjsko-tureckiej 1877—1878 roku zaczęto przygotowania powstańcze; istniała już organizacja, tylko została przez władze rosyjskie wykryta. Nawet później, na kilkanaście lat przed końcem stulecia, gdy się zanosiło na konflikt zbrojny Rosji z Anglią na tle rywalizacji w Azji Środkowej,zjawili się w Warszawie jacyś nieznani ludzie, przepytujący, czy nie dałoby się zrobić powstania..." O zainteresowaniu Anglii wykorzystaniem sprawy polskiej sporo pisze także Władysław Pobóg-Malinowski w swojej książce "Najnowsza historia polityczna Polski 1864-1914" (t. 1, cz. 1, s. 29-32).

Czy jednak ze strony angielskiej istnieją jakieś świadectwa zainteresowania sprawą polską w tym okresie i próbami jej politycznego wykorzystania przeciw Rosji? 

Okazauje się, że takie świadectwa istnieją i można je poznać. Nie piszę tu, rzecz jasna o rządowych archiwach, do których nie mamy dostępu, ale o informacjach, które można znaleźć w powszechnie dostępnych źródłach i opracowaniach. Wspomniany wyżej Henry Alexander Munro Butler Johnstone wydał książkę The Eastern Question, w której wspominał o rozbiorach Polski w kontekście polityki wschodniej Wielkiej Brytanii i kwestii losów państwa osmańskiego. Pisał, że zagarnięcie Cieśnin Czarnomorskich przez Rosję i rozbiór Turcji naruszy równowagę europejską, podobnie jak rozbiór Polski. 

Ale dysponujemy też interesującym świadectwem treści z kultury popularnej ówczesnej Anglii. Kiedy wojna rosyjsko-turecka w 1878 roku zbliżała się ku końcowi, a rosyjskie wojska podchodziły w okolice Adrianopola i Konstantynopola, Wielka Brytania wysłała swoje okręty wojenne w okolice Dardaneli, by nie dopuścić do zajęcia stolicy Turcji przez armię cara i dominacji Moskwy na Bałkanach. Właśnie wtedy w londyńskich music-hallach zaczęto śpiewać charakterystyczną piosenke, która szybko stała się w Anglii bardzo popularnym utworem. Jej wykonawcą był popularny pieśniarz, pochodzący z Irlandii Gilbert Hastings MacDermott. Autorem tekstu był George William Hunt. Słowa piosenki zawierały groźbę wojny z Rosją i to wyrażoną wprost w refrenie:

"We don't want to fight but by Jingo if we do
We've got the ships, we've got the men' we've got the money too
We've fought the bear before, and while we're Britons true
The Russians shall not have Constantinople."

Zwrot "by Jingo" zyskał olbrzymią popularność i wszedł do języka potocznego. Urobiono od niego termin jingoism, oznaczający przesadny, szowinistyczny i agresywny nacjonalizm. 

Tekst śpiewany przez McDermotta był jasną deklaracją polityczną. Pojawiły się oskarżenia, że Partia Konserwatywna po prostu opłaciła kompozytora i wykonawcę, by propagowali imperialistyczną politykę wśród szerokiej publiczności. Trzeba pamiętać, że XIX-wieczny music-hall to odpowiednik dzisiejszych popularnych mediów, których przekaz jest skierowany do szerokich kręgów społeczeństwa. Podawane w formie piosenek treści były powtarzane, utrwalane w druku i rozchodziły się błyskawicznie. 

W jednej ze zwrotek wspomnianej piosenki, czyli "MacDermott’s Warsong" znajdujemy nieco zaskoczeni nazwę naszego kraju:

"The misdeeds of the Turks have been ‘spouted thro' all the lands
But how about the Russians, can they show spotless hands?
They slaughtered well at Khitva, in Siberia icy cold
How many subjects done to death will ne'er perhaps be told
They butchered the Circassians, man, woman, yes and child
With cruelties their Generals their murderous hours beguiled
And poor unhappy Poland their cruel yoke must bear
Whilst prey's for Freedom and Revenge go up into the air.
"

Mamy więc utwór pisany z wyraźną intencją polityczną, a być może nawet na zlecenie, który grozi Rosji wojną i przy okazji wspomina "biedną, nieszczęśliwą Polskę". Jest to kolejny dowód zainteresowania angielskiej elity kwestią polską, jako narzedziem rozgrywania polityki na kontynencie.

Pełny tekst piosenki:

WE DON'T WANT TO FIGHT
(McDermott's War Song - a.k.a. The Jingo Song)

"The ‘Dogs of war' are loose and the rugged Russian Bear
Full bent on blood and robbery, has crawled out of his lair
It seems a thrashing now and then, will never help to tame
That brute, and so he's bent upon the ‘same old game'
The Lion did his best to find him some excuse
To crawl back to his den again, all efforts were no use
He hungered for his victim; he's pleased when blood is shed
But let us hope his crimes may all recoil on his own head.

Chorus: We don't want to fight but by Jingo if we do
We've got the ships, we've got the men' we've got the money too
We've fought the bear before, and while we're Britons true
The Russians shall not have Constantinople.


The Turk has got his faults; of crime he bears the taint
The Russians like sly Reynard, pretends to be a saint
‘Tis all for Christianity the heathen Turk he'll fight
Although' when told, and pretty plain, two wrongs don't make a right
As peacemaker Old England her very utmost tried
The Russians said they wanted peace, but then the Russians lied
Of carnage and of trickery they'll have sufficient feast
Ere they dare to think of coming near our Road unto the East.

Chorus:

The misdeeds of the Turks have been ‘spouted thro' all the lands
But how about the Russians, can they show spotless hands?
They slaughtered well at Khitva, in Siberia icy cold
How many subjects done to death will ne'er perhaps be told
They butchered the Circassians, man, woman, yes and child
With cruelties their Generals their murderous hours beguiled
And poor unhappy Poland their cruel yoke must bear
Whilst prey's for Freedom and Revenge go up into the air.

Chorus: 

May he who ‘gan the quarrel soon have to bite the dust
The Turk should be thrice armed for he hath his quarrel just
‘Tis said that countless thousands should die thro' cruel war
But let us hope most fervently ere long it will be o'er
Let them be warned, Old England is brave old England still
We've proved our might; we've claimed our right and ever will
Should we have to draw our sword our way to victory we'll forge
With the battle cry of Britons, ‘Old England and Saint George'."

Literatura

Gabriel Maciejewski, Baśń jak Niedźwiedź. Socjalizm i śmierć, t. I, Szczęsne, 2017.

Władysław Pobóg-Malinowski, Najnowsza historia polityczna Polski 1864-1945, t. I, cz. I., Gdańsk, 1991.

J. M. Mackenzie, Propoganda and the Empire: the Manipulation of British Public Opinion, Manchester, 1984.

J. Pajewski, Historia powszechna 1871-1918, Warszawa, 1967.

Wojna rosyjsko-turecka, mapka

Antyrosyjska karykura z angielskiej prasy

Żołnierze i marynarze carskiej armii (1877-1878)

Angielski krążownik HMS Iris

żołnierze armii brytyjskiej (1879-1880)

Gilbert Hastings MacDermott



tagi: propaganda  historia polski  historia świata  wojna rosyjsko turecka  music hall  piosenki 

Stalagmit
22 kwietnia 2018 09:46
13     2506    9 zaloguj sie by polubić
komentarze:
saturn-9 @Stalagmit
22 kwietnia 2018 10:13

Pożyteczna lektura na początek dnia. 'Dolchstoss' działa. Więcej takich uderzeń w naszego nieśmiertelnego alianta.

Pytanie kiedy czytać wypada, przed wyjściem do kościoła czy po przyjściu?

A ten położony ottomański na mapce z 1877 na lewym ramieniu ma główkę namalowaną, to taki znak, że chory, chorszy ... Osobliwe poczucie humoru w Albionie panowało.


Po pierwszym czytaniu, żadnej 'protezy cyfrowej' ... Duży plus i wyjście do ... ;)

zaloguj się by móc komentować

ainolatak @Stalagmit
22 kwietnia 2018 11:16

Super glosa :)

Bez odpowiedniego przygotowania społeczeństwa do akceptacji i udziału we wszelkich niegodziwych "imprezach" nie można działać. A to przygotowanie musi się odbyć, nie inaczej, jak w sferze "pop", od fimu, przedstawienia, humoreski, czytadła, czy wreszcie karykatury i wpadającej w ucho piosenki. Ta ośmiornica jest przecież tak mało sympatyczna, szczególnie żywa w  wodzie, jedyna strawna to martwa na talerzu ;)

Później w tej samej sferze pojawia się to co, co oficjalna historia i historycy z mało poważnych miejsc próbują zatuszować. No a sfera pop, cóż to takie gawędy, bajki, plotki... Trzeba przyznać, że socjotechniczny mechanizm działał i działa skutecznie.  A ktoś tu niedawno kpił z nas, że śledzimy wskaźniki propagandy w netfixie...

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @saturn-9 22 kwietnia 2018 10:13
22 kwietnia 2018 12:25

Dziękuję bardzo. Można czytać przed wyjściem i po przyjściu:)

A poczucie humoru rzeczywiście specyficzne i znaczące...

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @ainolatak 22 kwietnia 2018 11:16
22 kwietnia 2018 12:32

Dziekuję uprzejmie:)

Zgadzam się, że trzeba śledzić propagandowe wątki w popkulturze. Wspomniana piosenka weszła do popularnego obiegu w maju 1877 roku, czyli w momencie kiedy zaczynała się wojna Rosji z Turcją. Niektórzy dziennikarze wprost pisali, że piosenki z music-hallu są użytecznym narzędziem wzbudzania nastrojów militarystycznych. Sam MCDermott był torysem i wyśpiewywał o polityce, którą popierał. 

zaloguj się by móc komentować


Stalagmit @Kuldahrus 22 kwietnia 2018 12:42
22 kwietnia 2018 13:31

Dzięki. Pierwotna wersja piosenki (z zaznaczonym wersem o Polsce) jest tutaj. Trzeba się tylko wsłuchać:

 
zaloguj się by móc komentować

krzysztof-osiejuk @Stalagmit
22 kwietnia 2018 13:36

Warto dodać, że samo wyrażenie "by jingo" to jest tak zwane "minced oath", czyli, mówiąc krótko, zastępowanie słowa "kurwa" przez "kurka", czy "O Jezu" przez "O jejku".

Co do piosenek, mamy też coś znacznie nowszego:

 

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @krzysztof-osiejuk 22 kwietnia 2018 13:36
22 kwietnia 2018 13:49

Bardzo dziękuję, to istotna uwaga. Nawet specjaliści popełniają dość poważne błędy, bo prof. J. Pajewski, autor Historii Powszechnej 1871-1918 (skądinąd przyzwoitej książki) napisał, że słowo jingo pochodzi od "hinduskiego bożka Jingo" (bzdura kompletna, w hinduizmie nie ma takiego bóstwa). 

zaloguj się by móc komentować

Kuldahrus @Stalagmit 22 kwietnia 2018 13:31
22 kwietnia 2018 14:02

O, proszę. Myślałem, że to tylko jakiś występ kabaretowy luźno oparty o tą piosenkę.

zaloguj się by móc komentować

Stalagmit @Stalagmit
22 kwietnia 2018 15:03

A tutaj jeszcze rosyjski film fabularny o wojnie rosyjsko-tureckiej:

 

zaloguj się by móc komentować


Stalagmit @Stalagmit
23 kwietnia 2018 10:58

Wcale nie jest wykluczone, że to jakaś rodzina. A tutaj jeszcze kilka obrazków:

Angielska flotylla przepływająca przez Cieśninę Dardanelską, 1878 rok

i jej dowódca, admirał Geoffrey Hornby

Cieśnina Dardanele

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @Stalagmit
23 kwietnia 2018 23:03

Tylko osioł by się nie połapał !?

Błąd. Jako pierwszy by się połapał.

:)

zaloguj się by móc komentować

zaloguj się by móc komentować